WLP
02-09-2006, 12:04 AM
http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/articlefiles/39500-VN-HoangTu.jpg
Vợ chồng ông Nguyễn Phước Vĩnh Giu cùng con gái Thanh Cát và con trai út Bảo Tài. Trên tường là ảnh của vua Thành Thái và hoàng hậu.
CẦN THƠ 06-02 - Ông Nguyễn Phúc Vĩnh Giu, hoàng tử thứ 19 của vua Thành Thái, một nhánh hậu duệ vương triều nhà Nguyễn phiêu dạt đến Cần Thơ, cùng vợ con đang sống tại căn nhà số 166, đường Phan Ðình Phùng, phường An Lạc, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
Báo Tiền Phong cho biết, năm nay ông Vĩnh Giu đã 84 tuổi, nhưng còn khỏe mạnh so với tuổi và còn minh mẫn. Ông đã rụng gần hết hàm răng trên song tiếng nói vẫn rõ, âm Huế pha âm Sài Gòn tạo nên một âm điệu ngân nga êm ái, lại phảng phất tư duy của người học trường Tây nên nói rõ ràng, khúc chiết.
Vua Thành Thái thân phụ của ông là vua nhà Nguyễn đầu tiên cắt tóc ngắn, mặc đồ Tây, biết lái ca nô, biết cả chữ quốc ngữ và tiếng Pháp, đã bắt con cái cả nam lẫn nữ phải học chữ quốc ngữ, chữ Pháp song song với chữ Hán.
Vua Thành Thái sinh ra nhà vua yêu nước nổi tiếng Duy Tân và ông Nguyễn Phúc Vĩnh Giu là em ruột của vua Duy Tân, nhưng cùng cha khác mẹ. Vua Thành Thái có nhiều vợ, có 22 hoàng nam, 26 hoàng nữ.
Trong đó, có hai chị em ruột là bà Gia Triệu và Chí Lạc cùng làm vợ vua. Bà Chí Lạc sinh được 9 người con (5 hoàng nam, 4 hoàng nữ), hoàng tử Nguyễn Phúc Vĩnh Giu là con thứ 7.
Ông Vĩnh Giu kể với báo Tiền Phong: “Mẹ tôi sinh con đầu ở Huế khi vua Thành Thái đương ngôi. Năm 1907, thực dân Pháp truất ngôi vua Thành Thái đưa về an trí ở Vũng Tàu, tại đây mẹ tôi sinh được 2 con.
Năm 1916, vua Thành Thái bị đày đi đảo Réunion (Châu Phi), mẹ tôi đi theo và sinh 6 người con nơi lưu đày, trong đó có tôi sinh năm 1922. Năm 1947, vua Thành Thái được đưa về Sài Gòn thì mấy mẹ con tôi cùng theo về”.
Vì Thành Thái là một ông vua có tư tưởng dân tộc mạnh mẽ, thực dân Pháp không thể để mấy cha con quây quần, sợ sức mạnh cố kết nên đưa ông Vĩnh Giu xuống Cần Thơ vào năm 1949 và cấp cho căn nhà số 3 đường Trịnh Tấn Truyện (nay là đường Ngô Hữu Hạnh).
Ông Vĩnh Giu sống bằng nghề làm cầu đường, làm đốc công, cái nghề ông học ở trường Pháp. Hỏi ông đã tham gia làm những con đường nào. Ông trầm ngâm: “Nhiều lắm nhưng toàn nơi khó khăn. Như con đường từ thị xã Vị Thanh về phà Cái Tư của tỉnh Chương Thiện cũ, nay là tỉnh Hậu Giang...”
Cuộc đời của một hoàng tử khi vương triều suy vong như ông kể cũng nhiều vất vả. Sinh ra ở chốn lưu đày xa xôi, lớn lên giữa thời chiến tranh loạn lạc, không đứng hẳn được bên nào... Sau năm 1975, căn nhà ông ở mấy chục năm bị nhà nước chiếm, ông về nhà của gia đình vợ bên đường Phan Ðình Phùng. Căn nhà bị nhà nước chiếm là căn nhà trệt, mái ngói xây theo lối cũ, nằm dọc mặt tiền đường Phan Ðình Phùng dài hàng chục mét. Ngày nay, nó đã được bán và các chủ mới cất lên những căn nhà cao tầng quét sơn lộng lẫy.
Vợ của ông là bà Lý Ngọc Hóa, ông lấy bà năm 1950, con của một vị quan coi việc thuế má ở Cần Thơ. Ðây cũng là gia đình công chức nên sau 1975 sống rất khó khăn.
Bây giờ nhà lớn thì đã thành dãy phố cao tầng sừng sững của người ta. Ngôi nhà nhỏ phía sau được nối thêm mái tôn lấn khoảng sân và chia ra nhiều ngăn. Hỏi thăm cô gái đang ngồi trong ngăn gần nhất, được chỉ cho nơi ông Nguyễn Phúc Vĩnh Giu ở phía trong.
Lách qua mấy chiếc xe đạp và xô chậu để đi tiếp, vừa bước vào gặp ngay Nguyễn Phước Thanh Cát, cô tiểu thư hơn 30 năm trước, nay đã là bà ngoại.
Hóa ra đây không phải nhà trọ mà là gia đình các con cái của ông Vĩnh Giu quây quần sinh sống. Ông có 7 người con (6 trai, 1 gái), trừ 2 con trai ra riêng còn lại có vợ có chồng thành 6 gia đình với 19 nhân khẩu chia nhau ở trong những ngăn nhỏ hẹp, lụp xụp ấy.
Hoàng tử Nguyễn Phước Vĩnh Giu đang ngồi trên chiếc ghế nhỏ ở góc nhà, mặc quần âu, áo may ô có ống tay gọn ghẽ. Tóc bạc, kiếng lão gọng màu bồ quân. Bên cạnh có một chiếc bình sứ giả cổ đặt trên giá sắt.
Trước mặt có một cái bàn thấp, trên bàn có khay gỗ hình chữ nhật đáy sơn đen, khung sơn đỏ, trong khay có be sứ nhỏ hình hồ lô giữa eo buộc sợi lụa vàng và 2 cái ly nhỏ cũng bằng sứ. Một gói kẹo vuông, một gói trà bọc giấy đỏ.
Bên trái, cách bước chân lại có một cái bàn thấp phủ vải vàng. Một vật tròn màu vàng sẫm đặt trang trọng trên bệ gỗ sơn đỏ và tôi nhận ra đó là viên ngói ống xưa, Thanh Cát cho biết lấy từ cung đình Huế. Sát tường có 2 tủ gỗ nhỏ và thấp, ván sơn vàng khung sơn đỏ. Phòng khách tí xíu này thông với phòng ngủ một cửa hẹp được che tấm ri đô màu vàng.
Phóng viên báo Tiền Phong kể: “Thấy tôi ngắm nhìn, ông Vĩnh Giu mỉm cười nói: “Nghèo thì nghèo chứ tôi vẫn luôn ưa màu vàng vàng đỏ đỏ vậy”.
Ông lại cho biết tất cả bàn ghế trong nhà đều do ông đóng lấy. Tôi hỏi: “Từ hồi nào đến giờ đồ dùng bằng gỗ ông đều đóng lấy sao?”. “Ðúng thế – Ông trả lời – Cả giường ngủ của tôi, tôi cũng đóng lấy. Ðồ gỗ tôi không mua thứ gì”.
Ðường cưa nét đục không thật chuyên nghiệp, tôi nhìn thấy rõ như thế, song trong lòng rất khâm phục. Lúc mới vào, tôi không khỏi ngậm ngùi thấy vương triều nhà Nguyễn gần 400 năm (tính từ lúc Nguyễn Hoàng lập xứ Ðàng Trong năm 1558 đến khi Bảo Ðại thoái vị năm 1945) xuôi phương Nam đến đây chỉ còn những màu sơn đỏ vàng trên gỗ tạp...
Sau năm 1975, ông Vĩnh Giu tiếp tục làm việc cho ngành giao thông mấy năm, cũng đi sửa đường, sơn cầu, già yếu mới nghỉ. Thanh Cát kể, hồi đó mẹ của Thanh Cát tức là phu nhân hoàng tử Vĩnh Giu, bà Lý Ngọc Hóa có vào nấu cơm cho đơn vị hải quân ở Bình Thủy, 3 người em trai làm việc cho xí nghiệp 55, nay là nhà máy 55 Hải Quân chuyên sửa chữa và đóng tàu thuyền.
Ðược mấy năm, bây giờ không còn ai làm việc cho hải quân nữa mà nhiều người lại thất nghiệp. Hỏi sao lại nghỉ việc như thế? Thanh Cát trả lời: “Mẹ tôi thì già còn 5 anh chị em không hiểu sao phải nghỉ một loạt. Chạy vạy tìm việc khắp nơi, nay có 3 đứa chạy xe ôm thuê”.
Ông Vĩnh Phúc chữa lại: “Chạy xe ôm mướn, tức là mướn honda để chạy xe ôm, không phải chạy xe thuê là có xe cho thuê”.
Cuộc sống của con cháu hoàng tử Vĩnh Giu hiện nay thật khó khăn. Tuy nhiên vẫn giữ được gia phong, chỗ ở chật chội nhưng sạch sẽ, mọi người nói năng nhỏ nhẹ, thân tình.
Ông Vĩnh Phúc cho biết ông là hoàng tử cuối cùng của vua Thành Thái bởi năm 2004, 3 người anh em còn lại của ông đã qua đời...
Vợ chồng ông Nguyễn Phước Vĩnh Giu cùng con gái Thanh Cát và con trai út Bảo Tài. Trên tường là ảnh của vua Thành Thái và hoàng hậu.
CẦN THƠ 06-02 - Ông Nguyễn Phúc Vĩnh Giu, hoàng tử thứ 19 của vua Thành Thái, một nhánh hậu duệ vương triều nhà Nguyễn phiêu dạt đến Cần Thơ, cùng vợ con đang sống tại căn nhà số 166, đường Phan Ðình Phùng, phường An Lạc, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
Báo Tiền Phong cho biết, năm nay ông Vĩnh Giu đã 84 tuổi, nhưng còn khỏe mạnh so với tuổi và còn minh mẫn. Ông đã rụng gần hết hàm răng trên song tiếng nói vẫn rõ, âm Huế pha âm Sài Gòn tạo nên một âm điệu ngân nga êm ái, lại phảng phất tư duy của người học trường Tây nên nói rõ ràng, khúc chiết.
Vua Thành Thái thân phụ của ông là vua nhà Nguyễn đầu tiên cắt tóc ngắn, mặc đồ Tây, biết lái ca nô, biết cả chữ quốc ngữ và tiếng Pháp, đã bắt con cái cả nam lẫn nữ phải học chữ quốc ngữ, chữ Pháp song song với chữ Hán.
Vua Thành Thái sinh ra nhà vua yêu nước nổi tiếng Duy Tân và ông Nguyễn Phúc Vĩnh Giu là em ruột của vua Duy Tân, nhưng cùng cha khác mẹ. Vua Thành Thái có nhiều vợ, có 22 hoàng nam, 26 hoàng nữ.
Trong đó, có hai chị em ruột là bà Gia Triệu và Chí Lạc cùng làm vợ vua. Bà Chí Lạc sinh được 9 người con (5 hoàng nam, 4 hoàng nữ), hoàng tử Nguyễn Phúc Vĩnh Giu là con thứ 7.
Ông Vĩnh Giu kể với báo Tiền Phong: “Mẹ tôi sinh con đầu ở Huế khi vua Thành Thái đương ngôi. Năm 1907, thực dân Pháp truất ngôi vua Thành Thái đưa về an trí ở Vũng Tàu, tại đây mẹ tôi sinh được 2 con.
Năm 1916, vua Thành Thái bị đày đi đảo Réunion (Châu Phi), mẹ tôi đi theo và sinh 6 người con nơi lưu đày, trong đó có tôi sinh năm 1922. Năm 1947, vua Thành Thái được đưa về Sài Gòn thì mấy mẹ con tôi cùng theo về”.
Vì Thành Thái là một ông vua có tư tưởng dân tộc mạnh mẽ, thực dân Pháp không thể để mấy cha con quây quần, sợ sức mạnh cố kết nên đưa ông Vĩnh Giu xuống Cần Thơ vào năm 1949 và cấp cho căn nhà số 3 đường Trịnh Tấn Truyện (nay là đường Ngô Hữu Hạnh).
Ông Vĩnh Giu sống bằng nghề làm cầu đường, làm đốc công, cái nghề ông học ở trường Pháp. Hỏi ông đã tham gia làm những con đường nào. Ông trầm ngâm: “Nhiều lắm nhưng toàn nơi khó khăn. Như con đường từ thị xã Vị Thanh về phà Cái Tư của tỉnh Chương Thiện cũ, nay là tỉnh Hậu Giang...”
Cuộc đời của một hoàng tử khi vương triều suy vong như ông kể cũng nhiều vất vả. Sinh ra ở chốn lưu đày xa xôi, lớn lên giữa thời chiến tranh loạn lạc, không đứng hẳn được bên nào... Sau năm 1975, căn nhà ông ở mấy chục năm bị nhà nước chiếm, ông về nhà của gia đình vợ bên đường Phan Ðình Phùng. Căn nhà bị nhà nước chiếm là căn nhà trệt, mái ngói xây theo lối cũ, nằm dọc mặt tiền đường Phan Ðình Phùng dài hàng chục mét. Ngày nay, nó đã được bán và các chủ mới cất lên những căn nhà cao tầng quét sơn lộng lẫy.
Vợ của ông là bà Lý Ngọc Hóa, ông lấy bà năm 1950, con của một vị quan coi việc thuế má ở Cần Thơ. Ðây cũng là gia đình công chức nên sau 1975 sống rất khó khăn.
Bây giờ nhà lớn thì đã thành dãy phố cao tầng sừng sững của người ta. Ngôi nhà nhỏ phía sau được nối thêm mái tôn lấn khoảng sân và chia ra nhiều ngăn. Hỏi thăm cô gái đang ngồi trong ngăn gần nhất, được chỉ cho nơi ông Nguyễn Phúc Vĩnh Giu ở phía trong.
Lách qua mấy chiếc xe đạp và xô chậu để đi tiếp, vừa bước vào gặp ngay Nguyễn Phước Thanh Cát, cô tiểu thư hơn 30 năm trước, nay đã là bà ngoại.
Hóa ra đây không phải nhà trọ mà là gia đình các con cái của ông Vĩnh Giu quây quần sinh sống. Ông có 7 người con (6 trai, 1 gái), trừ 2 con trai ra riêng còn lại có vợ có chồng thành 6 gia đình với 19 nhân khẩu chia nhau ở trong những ngăn nhỏ hẹp, lụp xụp ấy.
Hoàng tử Nguyễn Phước Vĩnh Giu đang ngồi trên chiếc ghế nhỏ ở góc nhà, mặc quần âu, áo may ô có ống tay gọn ghẽ. Tóc bạc, kiếng lão gọng màu bồ quân. Bên cạnh có một chiếc bình sứ giả cổ đặt trên giá sắt.
Trước mặt có một cái bàn thấp, trên bàn có khay gỗ hình chữ nhật đáy sơn đen, khung sơn đỏ, trong khay có be sứ nhỏ hình hồ lô giữa eo buộc sợi lụa vàng và 2 cái ly nhỏ cũng bằng sứ. Một gói kẹo vuông, một gói trà bọc giấy đỏ.
Bên trái, cách bước chân lại có một cái bàn thấp phủ vải vàng. Một vật tròn màu vàng sẫm đặt trang trọng trên bệ gỗ sơn đỏ và tôi nhận ra đó là viên ngói ống xưa, Thanh Cát cho biết lấy từ cung đình Huế. Sát tường có 2 tủ gỗ nhỏ và thấp, ván sơn vàng khung sơn đỏ. Phòng khách tí xíu này thông với phòng ngủ một cửa hẹp được che tấm ri đô màu vàng.
Phóng viên báo Tiền Phong kể: “Thấy tôi ngắm nhìn, ông Vĩnh Giu mỉm cười nói: “Nghèo thì nghèo chứ tôi vẫn luôn ưa màu vàng vàng đỏ đỏ vậy”.
Ông lại cho biết tất cả bàn ghế trong nhà đều do ông đóng lấy. Tôi hỏi: “Từ hồi nào đến giờ đồ dùng bằng gỗ ông đều đóng lấy sao?”. “Ðúng thế – Ông trả lời – Cả giường ngủ của tôi, tôi cũng đóng lấy. Ðồ gỗ tôi không mua thứ gì”.
Ðường cưa nét đục không thật chuyên nghiệp, tôi nhìn thấy rõ như thế, song trong lòng rất khâm phục. Lúc mới vào, tôi không khỏi ngậm ngùi thấy vương triều nhà Nguyễn gần 400 năm (tính từ lúc Nguyễn Hoàng lập xứ Ðàng Trong năm 1558 đến khi Bảo Ðại thoái vị năm 1945) xuôi phương Nam đến đây chỉ còn những màu sơn đỏ vàng trên gỗ tạp...
Sau năm 1975, ông Vĩnh Giu tiếp tục làm việc cho ngành giao thông mấy năm, cũng đi sửa đường, sơn cầu, già yếu mới nghỉ. Thanh Cát kể, hồi đó mẹ của Thanh Cát tức là phu nhân hoàng tử Vĩnh Giu, bà Lý Ngọc Hóa có vào nấu cơm cho đơn vị hải quân ở Bình Thủy, 3 người em trai làm việc cho xí nghiệp 55, nay là nhà máy 55 Hải Quân chuyên sửa chữa và đóng tàu thuyền.
Ðược mấy năm, bây giờ không còn ai làm việc cho hải quân nữa mà nhiều người lại thất nghiệp. Hỏi sao lại nghỉ việc như thế? Thanh Cát trả lời: “Mẹ tôi thì già còn 5 anh chị em không hiểu sao phải nghỉ một loạt. Chạy vạy tìm việc khắp nơi, nay có 3 đứa chạy xe ôm thuê”.
Ông Vĩnh Phúc chữa lại: “Chạy xe ôm mướn, tức là mướn honda để chạy xe ôm, không phải chạy xe thuê là có xe cho thuê”.
Cuộc sống của con cháu hoàng tử Vĩnh Giu hiện nay thật khó khăn. Tuy nhiên vẫn giữ được gia phong, chỗ ở chật chội nhưng sạch sẽ, mọi người nói năng nhỏ nhẹ, thân tình.
Ông Vĩnh Phúc cho biết ông là hoàng tử cuối cùng của vua Thành Thái bởi năm 2004, 3 người anh em còn lại của ông đã qua đời...