anhtu
10-30-2006, 11:28 AM
Khai mạc Hội nghị Quốc tế yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam
2006.10.29 Việt Hùng, phóng viên đài RFA
Sáng thứ Bảy 28-10-2006, Hội nghị Quốc tế yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam đã chính thức khai mạc tại thủ đô Varsava của Ba Lan. Có mặt tại chỗ phái viên Việt Hùng của Đài chúng tôi gửi về bài tường sau đây.
Nghe bài tường trình này (http://www.rfa.org/service/audio_popup.html)
Tải xuống để nghe (http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2006/10/29/vhung102906a.mp3)
Hội nghị Quốc tế yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam dưới sự bảo trợ của Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan cùng những tổ chức đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền, đại diện cho nhiều đảng phái chính trị trong cộng đồng người Việt hải ngoại đã tề tựu về thủ đô Varsava để bày tỏ sự ủng hộ những người lao công tại Việt Nam thông qua Hội Nghị Varsava 2006 về Quyền Lao Động tại Việt Nam với chỉ hướng là Cơm ăn, Áo mặc và Tự Do
Với sự tham dự của hơn 60 quan khách, tham dự viên đến từ 13 quốc gia trên thế giới cùng sự hiện diện của các cơ quan thông tấn báo chí Quốc tế, truyền thông Ba Lan cũng như giới truyền thông Việt Ngữ trong Cộng đồng người Việt Hải Ngoại.
Các đại biểu trong nước bị ngăn cản
Về những tham dự viên đến từ Việt Nam, nữ luật sư Lê Thị Công Nhân trong cuộc trao đổi với Ban Việt Ngữ - Đài Á Châu Tự Do vào đêm ngày thứ Năm 26-10 vừa qua cho biết cô đã bị cơ quan an ninh Việt Nam chặn giữ trước lúc lên máy bay đi Ba Lan tham dự Hội nghị.
Từ Hà Nội, ông Nguyễn Khắc Toàn, Chủ tịch Nghiệp đoàn Độc lập Việt Nam cùng luật sư Nguyễn Văn Đài và một số nhà dân chủ cũng gặp trở ngại trên đường di chuyển đến văn phòng của luật sư Nguyễn Văn Đài để tham dự Hội nghị qua mạng Internet.
Với những trở ngại mà Bác sĩ Bùi Trọng Cường người điều hợp chương trình đến từ Úc châu thông báo tại Hội nghị, Ban tổ chức đã liên lạc được với Giáo sư Trần Khuê từ Sài Gòn, nhưng cuộc điện đàm cũng gặp trở ngại ngay trong lúc Giáo sư Trần Khuê đang gửi lời chúc tới Hội nghị.
Ðời sống công nhân Việt Nam
Trong lời mở đầu, ông Trần Ngọc Thành, Trưởng Ban tổ chức đã trình bày về thực trạng mà những người lao công tại Việt Nam phải gánh chịu trên con đường hội nhập, ông Thành đưa ra cái nhìn: Chính quyền cộng sản Việt Nam đã kêu gọi các nhà tư bản đầu tư ồ ạt vào Việt Nam để khai thác nguồn lao động rẻ mạt của 83 triệu người dân Việt Nam, cũng từ đó cuộc sống của người dân nói chung và của người lao động nói riêng rất tồi tệ.
Với đồng lương 40 đô-la/một tháng họ phải làm việc từ 10 - 12 giờ mỗi ngày mà hầu hết không có bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội. Nhiều trường hợp công nhân bị chủ ức hiếp, đánh đập là nhục mà chính quyền cộng sản Việt Nam đã làm ngơ vì sợ làm phật ý các ông chủ tư bản nước ngoài.
Ở Việt Nam cũng có Tổng Liên đoàn Lao động nhưng do đảng cộng sản lập ra nhằm kiểm soát họ thay vì giúp đỡ họ. Đặc biệt hiện nay, đại diện cho Liên đoàn lao động của nhà nước Việt Nam tại các nhà máy đều do các ông chủ trả lương nên họ không thể đứng ra bênh vực quyền lợi của người công nhân.
Ðược sự ủng hộ của quốc tế
Cùng đứng ra tổ chức Hội Nghị, Ủy ban Bảo vệ quyền Tự do Ngôn luận Ba Lan mà đại diện là Chủ tịch Miroslaw Chojeski, từng là sáng lập viên Ủy ban bảo vệ công nhân cho rằng:
“Trước khi cuộc cách mạng tại Ba Lan và Đông Âu thành công vào năm 89, các nhà dân chủ Ba Lan mà đại diện là Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan đã nhận được sự yểm trợ đáng kể từ các quốc gia Âu - Mỹ và từ nhiều các tổ chức phi chính phủ trên thế giới và vì vậy cá nhân ông và nhiều bạn đồng chí hướng cảm thấy đè nặng trên vai món nợ, đó là nợ dân chủ vì vậy những đóng góp đứng ra đồng tổ chức Hội nghị yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam chỉ là một trong những việc làm mà các nhà dân chủ Ba Lan phải trả món nợ dân chủ đó.
Đến từ Úc châu, ông Nguyễn Đình Hùng đã thay mặt ông Tony Sheldon, Tổng thư ký Liên bang Nghiệp đoàn Vận tải Úc châu bày tỏ sự ủng hộ với Hội nghị lần này và qua Hội nghị bày tỏ sự đoàn kết với Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam.
Kinh nghiệm từ Công đoàn Ðoàn kết Ba Lan
Trong cuộc họp báo diễn ra vào lúc 11 giờ trưa giờ địa phương, Tiến sĩ Tomasz Wojcik, Phó Chủ tịch Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan trả câu hỏi của giới truyền thông về những kinh nghiệm nào có thể rút tỉa từ bài học của Công Đoàn Đoàn Kết trước đây, Tiến sĩ Wojcik nói:
Không có một chế độ độc tài nào muốn rời bỏ khỏi quyền lực, nên phải đấu tranh, vì vậy bằng kinh nghiệm của Công đoàn Đoàn kết Ba Lan ông khuyến cáo các nhà dân chủ Việt Nam cả Trong - Ngoài nước nên phối hợp chặt chẽ với nhau cũng như thông tin đầy đủ tói các tổ chức nhân quyền trên thế giới. Cuối cùng ông khẳng định, không có quyền tự do cho mỗi công dân thì đời sống sẽ không có ý nghĩa.
Liên quan đến Hội nghị, trong một buổi phát thanh tới, chúng tôi sẽ gửi tới quí vị thính giả cuộc phỏng vấn với người đại diện Công đoàn Đoàn kết Ba Lan dành cho Ban Việt Ngữ - Đài Á Châu Tự Do.
Việt Hùng tường trình từ Hội nghị Quốc tế yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập Việt Nam.
Hội nghị Quyền lao động VN tại Ba Lan
BBC - 29 Tháng 10 2006 - Cập nhật 11h09 GMT
Nguyễn Giang
tường thuật từ Warsaw, Ba Lan
Hội nghị Quyền Lao động tại Việt Nam do một tập hợp các nhóm chính trị đối lập người Việt tại Ba Lan, Hoa Kỳ, Việt Nam và nhiều nước khác tổ chức.
Thực ra, việc các tổ chức bất đồng chính kiến và đối kháng người Việt mở hội thảo, hội nghị để phản đối cách lãnh đạo chính trị của đảng Cộng sản ở trong nước không phải là điều gì mới mẻ.
Nhưng lần này, thời gian và địa điểm tổ chức của Hội nghị này tạo ra những câu hỏi về tầm vóc thực của nó, so với các cuộc hội họp ở nước ngoài từ trước tới nay.
Không ai có thể phủ nhận việc chính giới Ba Lan, cụ thể là bên lập pháp, cho tổ chức hội nghị ba ngày liền (28, 29 và 30 tháng 10.2006) ở đại sảnh Sala Kolumnowa trong Tòa Nghị viện, mang tính biểu tưởng mạnh mẽ.
Ngoài ra, chuyện một số nhân vật bất đồng chính kiến tại Việt Nam tuyên bố lập nghiệp đoàn tự do, và còn nói phát biểu trước hội nghị qua đường điện thoại, cho thấy thời gian này có vẻ đang đánh dấu sự chuyển biến về ý thức chính trị tại chính trong nước.
Sự ủng hộ từ Ba Lan
Trước hết cần tìm hiểu tầm vóc của hội thảo nhìn từ phía Ba Lan. Tối 27/10, tại Văn phòng Phủ Thủ tướng, bộ trưởng Adam Lipinski đã tiếp phái đoàn gồm các vị Trần Ngọc Thành, Tôn Vân Anh, Ngô Văn Tưởng (Ba Lan), Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Thanh Trang (Hoa Kỳ), Lâm Thu Vân (Canada) và một số nhân vật Ba Lan, đưa một thỉnh nguyện thư lên Thủ tướng Jaroslaw Kaczynski đề nghị có tiếng nói ủng hộ công nhân ở Việt Nam.
Bộ trưởng Lipinski nói rõ ông không can thiệp vào việc của Bộ Ngoại giao Ba Lan, và mong muốn quan hệ đang tốt đẹp giữa hai nước tiếp tục. Nhưng ông cũng phát biểu với tư cách một nhân vật có thành tích hoạt động đối lập chống cộng sản lâu năm trước đây rằng ông khuyến khích các vị khách làm việc với những tổ chức phi chính phủ chuyên về nhân quyền và dân chủ.
Chính giới Ba Lan cũng biết về chuyện ngành ngoại giao Việt Nam phản đối Hội nghị. Nhưng có vẻ như chính lời phản đối đã khiến cho Quốc hội Ba Lan cho tổ chức hội nghị lại trong trụ sở của họ dù trước đó, theo Ban tổ chức, địa điểm họp đã bị chuyển sang trụ sở Bộ Kinh tế.
Hiện nay, dù chính phủ Kaczynski bị coi là yếu, và đảng Pháp luật và Công lý (PiS) cầm quyền bị nhiều tai tiếng, nhưng phản ứng của phía Việt Nam rõ ràng là một sự thiếu hiểu biết về văn hóa chính trị Ba Lan.
NgườI Ba Lan, kể cả phía gốc cộng sản, rất tự hào về cuộc chuyển đổi thể chế hòa bình của họ, giải quyết các vấn đề của Chiến tranh Lạnh và xung đột Đông Tây trong tinh thần ái quốc chung.
Họ cũng sẵn sàng giúp các nước trong vùng và trên thế giới đi theo con đường như thế.
Nói như Phó Chủ tịch Cộng đoàn Đoàn kết Tomasz Wojcik tại hội nghị thì Ba Lan, và CĐĐK, “có món nợ với thế giới” vì đã được trợ giúp trong cuộc đấu tranh giành quyền tự do của giai cấp công nhân, và dân tộc Ba Lan.
Trả lời BBC Tiếng Việt, ông Wojcik, người từng bị tù đày thời cộng sản, và đã tham gia tất cả các đại hội của CĐĐK từ đầu tới nay, nói: “Chính quyền cộng sản ở Việt Nam cần đối thoại với nghiệp đoàn độc lập, và đối lập”. Theo ông, những người bất đồng chính kiến Việt Nam cũng cần dứt khoát theo con đường đấu tranh bất bạo động và sẵn sàng đối thoại.
Ông cũng nhấn mạnh rằng việc đấu tranh cho quyền công nhân bản thân nó không phải là chính trị, vì ngay cả bây giờ, ông và CĐĐK cũng đấu tranh chống lại những điều tai hại của hệ thống kinh tế tự do quá mức kiểu tư bản ở Ba Lan hiện nay.
Nhưng theo ông, trong một chế độ toàn trị thì bất cứ việc gì cũng bị coi là chính trị.
Hội nghị được sự quan tâm của báo chí Ba Lan. Điểm qua thấy có phóng viên của cả đài truyền hình quốc gia TVP, và các đài tư nhân như TVN24, Polonia, Eko etc.
TốI 29/10, chương trình thời sự của TVP1 có đưa tin về Hội nghị.
Thực lực của đối lập Việt Nam
Câu hỏi cần quan tâm là dù có sự phối hợp trong ngoài nước cho việc tổ chức Hội nghị Warsaw 2006, con số rất nhỏ những người tuyên bố làm đại diện cho “nghiệp đoàn độc lập” có thực lực thế nào.
Trong giới các nhà báo tiếng Ba Lan, tiếng Anh và tiếng Việt đến đưa tin đã có những trao đổi với nhau về điều này.
Có người nói rằng từ trước tới nay, gần như khi có sự kiện gì thì cũng chỉ có mấy nhân vật bất đồng chính kiến đó phát biểu ra thế giới nên khó có thể biết có thực là có một phong trào hay không và nếu có thì lớn tới mức nào.
Nhưng có ý kiến cho rằng dù nhỏ thì xu hướng đấu tranh đối lập ở Việt Nam đang gia tăng, và con đường bất bạo động, ôn hòa của họ, rõ ràng đang được quốc tế ủng hộ.
Ý kiến này cũng tin rằng dân chúng trong nước càng ngày càng có ý thức chính trị cao hơn. Và đây là hệ quả của phát triển kinh tế bất bình đẳng và hội nhập quốc tế, chứ không phải là một “âm mưu” nào của những người chống đối.
Việc các nhóm vốn có truyền thống chống Cộng mạnh ở hải ngoại nay cũng nhấn mạnh đến con đường đấu tranh bất bạo động và đòi hỏi các quyền tự do ghi trong Hiến pháp cũng đang tạo thách thức lớn cho chính quyền trong nước.
Ông Trần Ngọc Thành, từ Ban Tổ chức, nói với BBC rằng Hội nghị quy tụ đại biểu từ 16 nước, với đủ mọi quan điểm, quá khứ khác nhau. Điểm chung của họ là làm sao tạo dư luận để ủng hộ công nhân và người lao động ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Kinh nghiệm Ba Lan
Vẫn trong giới báo chí đến dự hội nghị, có ý kiến còn nói ngay trong chính quyền và bộ máy đảng cũng không có đồng thuận về cách thức đối xử với những người bất đồng chính kiến.
Chính quyền nhấn mạnh đến nhu cầu ổn định xã hội và cho rằng tạo ra các nhóm đối lập chỉ gây bất ổn xã hội nhưng cũng biết rằng làm mạnh tay với họ sẽ gây tiếng xấu cho hình ảnh “ổn định, ôn hòa” của Việt Nam.
Dù có ý kiến chê một số điều còn “luộm thuộm” trong việc tổ chức Hội nghị, và những bài phát biểu dài dòng phải dịch vòng vèo qua hai thứ tiếng với cả một số lỗi dịch thuật, nhưng nói chung thì người đến dự đều thấy được tính biểu tượng của việc tổ chức Hội nghị ở Warsaw.
Tình hình tiếp theo sẽ ra sao thì còn tùy vào những gì nền chính trị và kinh tế Việt Nam đem lại thời gian tới.
Nói như chính ông Tomasz Wojcik, Phó Chủ tịch Công Đoàn Đoàn Kết thì dù có ủng hộ từ quốc tế “Không ai khác ngoài chính người Việt Nam phải đấu tranh cho chính mình”.
Khó có thể tin được tại Việt Nam sẽ có một phong trào 10 triệu người như Công Đoàn Đoàn kết mà lúc đỉnh cao có cả các thành viên trong giới công nhân, nông dân, trí thức, công an Ba Lan v.v. vì tình hình nay đã khác.
Nhưng như một số diễn giả Ba Lan và Việt Nam phát biểu thì vấn đề là ở chỗ Việt Nam ngày nay cũng khác Ba Lan trước đây nên để tạo thay đổi cũng không cần một lực lượng như vậy.
Kinh tế Việt Nam nay đã khác so với thời cộng sản Thiết quân luật ở Ba Lan. Quan hệ chính trị bên ngoài cũng khác.
Điều quan trọng nhất có lẽ là cả hai phía tại Việt Nam đều đã có bài học Ba Lan để rút ra kinh nghiệm.
2006.10.29 Việt Hùng, phóng viên đài RFA
Sáng thứ Bảy 28-10-2006, Hội nghị Quốc tế yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam đã chính thức khai mạc tại thủ đô Varsava của Ba Lan. Có mặt tại chỗ phái viên Việt Hùng của Đài chúng tôi gửi về bài tường sau đây.
Nghe bài tường trình này (http://www.rfa.org/service/audio_popup.html)
Tải xuống để nghe (http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2006/10/29/vhung102906a.mp3)
Hội nghị Quốc tế yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam dưới sự bảo trợ của Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan cùng những tổ chức đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền, đại diện cho nhiều đảng phái chính trị trong cộng đồng người Việt hải ngoại đã tề tựu về thủ đô Varsava để bày tỏ sự ủng hộ những người lao công tại Việt Nam thông qua Hội Nghị Varsava 2006 về Quyền Lao Động tại Việt Nam với chỉ hướng là Cơm ăn, Áo mặc và Tự Do
Với sự tham dự của hơn 60 quan khách, tham dự viên đến từ 13 quốc gia trên thế giới cùng sự hiện diện của các cơ quan thông tấn báo chí Quốc tế, truyền thông Ba Lan cũng như giới truyền thông Việt Ngữ trong Cộng đồng người Việt Hải Ngoại.
Các đại biểu trong nước bị ngăn cản
Về những tham dự viên đến từ Việt Nam, nữ luật sư Lê Thị Công Nhân trong cuộc trao đổi với Ban Việt Ngữ - Đài Á Châu Tự Do vào đêm ngày thứ Năm 26-10 vừa qua cho biết cô đã bị cơ quan an ninh Việt Nam chặn giữ trước lúc lên máy bay đi Ba Lan tham dự Hội nghị.
Từ Hà Nội, ông Nguyễn Khắc Toàn, Chủ tịch Nghiệp đoàn Độc lập Việt Nam cùng luật sư Nguyễn Văn Đài và một số nhà dân chủ cũng gặp trở ngại trên đường di chuyển đến văn phòng của luật sư Nguyễn Văn Đài để tham dự Hội nghị qua mạng Internet.
Với những trở ngại mà Bác sĩ Bùi Trọng Cường người điều hợp chương trình đến từ Úc châu thông báo tại Hội nghị, Ban tổ chức đã liên lạc được với Giáo sư Trần Khuê từ Sài Gòn, nhưng cuộc điện đàm cũng gặp trở ngại ngay trong lúc Giáo sư Trần Khuê đang gửi lời chúc tới Hội nghị.
Ðời sống công nhân Việt Nam
Trong lời mở đầu, ông Trần Ngọc Thành, Trưởng Ban tổ chức đã trình bày về thực trạng mà những người lao công tại Việt Nam phải gánh chịu trên con đường hội nhập, ông Thành đưa ra cái nhìn: Chính quyền cộng sản Việt Nam đã kêu gọi các nhà tư bản đầu tư ồ ạt vào Việt Nam để khai thác nguồn lao động rẻ mạt của 83 triệu người dân Việt Nam, cũng từ đó cuộc sống của người dân nói chung và của người lao động nói riêng rất tồi tệ.
Với đồng lương 40 đô-la/một tháng họ phải làm việc từ 10 - 12 giờ mỗi ngày mà hầu hết không có bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội. Nhiều trường hợp công nhân bị chủ ức hiếp, đánh đập là nhục mà chính quyền cộng sản Việt Nam đã làm ngơ vì sợ làm phật ý các ông chủ tư bản nước ngoài.
Ở Việt Nam cũng có Tổng Liên đoàn Lao động nhưng do đảng cộng sản lập ra nhằm kiểm soát họ thay vì giúp đỡ họ. Đặc biệt hiện nay, đại diện cho Liên đoàn lao động của nhà nước Việt Nam tại các nhà máy đều do các ông chủ trả lương nên họ không thể đứng ra bênh vực quyền lợi của người công nhân.
Ðược sự ủng hộ của quốc tế
Cùng đứng ra tổ chức Hội Nghị, Ủy ban Bảo vệ quyền Tự do Ngôn luận Ba Lan mà đại diện là Chủ tịch Miroslaw Chojeski, từng là sáng lập viên Ủy ban bảo vệ công nhân cho rằng:
“Trước khi cuộc cách mạng tại Ba Lan và Đông Âu thành công vào năm 89, các nhà dân chủ Ba Lan mà đại diện là Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan đã nhận được sự yểm trợ đáng kể từ các quốc gia Âu - Mỹ và từ nhiều các tổ chức phi chính phủ trên thế giới và vì vậy cá nhân ông và nhiều bạn đồng chí hướng cảm thấy đè nặng trên vai món nợ, đó là nợ dân chủ vì vậy những đóng góp đứng ra đồng tổ chức Hội nghị yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam chỉ là một trong những việc làm mà các nhà dân chủ Ba Lan phải trả món nợ dân chủ đó.
Đến từ Úc châu, ông Nguyễn Đình Hùng đã thay mặt ông Tony Sheldon, Tổng thư ký Liên bang Nghiệp đoàn Vận tải Úc châu bày tỏ sự ủng hộ với Hội nghị lần này và qua Hội nghị bày tỏ sự đoàn kết với Nghiệp đoàn Độc lập tại Việt Nam.
Kinh nghiệm từ Công đoàn Ðoàn kết Ba Lan
Trong cuộc họp báo diễn ra vào lúc 11 giờ trưa giờ địa phương, Tiến sĩ Tomasz Wojcik, Phó Chủ tịch Công Đoàn Đoàn Kết Ba Lan trả câu hỏi của giới truyền thông về những kinh nghiệm nào có thể rút tỉa từ bài học của Công Đoàn Đoàn Kết trước đây, Tiến sĩ Wojcik nói:
Không có một chế độ độc tài nào muốn rời bỏ khỏi quyền lực, nên phải đấu tranh, vì vậy bằng kinh nghiệm của Công đoàn Đoàn kết Ba Lan ông khuyến cáo các nhà dân chủ Việt Nam cả Trong - Ngoài nước nên phối hợp chặt chẽ với nhau cũng như thông tin đầy đủ tói các tổ chức nhân quyền trên thế giới. Cuối cùng ông khẳng định, không có quyền tự do cho mỗi công dân thì đời sống sẽ không có ý nghĩa.
Liên quan đến Hội nghị, trong một buổi phát thanh tới, chúng tôi sẽ gửi tới quí vị thính giả cuộc phỏng vấn với người đại diện Công đoàn Đoàn kết Ba Lan dành cho Ban Việt Ngữ - Đài Á Châu Tự Do.
Việt Hùng tường trình từ Hội nghị Quốc tế yểm trợ Nghiệp đoàn Độc lập Việt Nam.
Hội nghị Quyền lao động VN tại Ba Lan
BBC - 29 Tháng 10 2006 - Cập nhật 11h09 GMT
Nguyễn Giang
tường thuật từ Warsaw, Ba Lan
Hội nghị Quyền Lao động tại Việt Nam do một tập hợp các nhóm chính trị đối lập người Việt tại Ba Lan, Hoa Kỳ, Việt Nam và nhiều nước khác tổ chức.
Thực ra, việc các tổ chức bất đồng chính kiến và đối kháng người Việt mở hội thảo, hội nghị để phản đối cách lãnh đạo chính trị của đảng Cộng sản ở trong nước không phải là điều gì mới mẻ.
Nhưng lần này, thời gian và địa điểm tổ chức của Hội nghị này tạo ra những câu hỏi về tầm vóc thực của nó, so với các cuộc hội họp ở nước ngoài từ trước tới nay.
Không ai có thể phủ nhận việc chính giới Ba Lan, cụ thể là bên lập pháp, cho tổ chức hội nghị ba ngày liền (28, 29 và 30 tháng 10.2006) ở đại sảnh Sala Kolumnowa trong Tòa Nghị viện, mang tính biểu tưởng mạnh mẽ.
Ngoài ra, chuyện một số nhân vật bất đồng chính kiến tại Việt Nam tuyên bố lập nghiệp đoàn tự do, và còn nói phát biểu trước hội nghị qua đường điện thoại, cho thấy thời gian này có vẻ đang đánh dấu sự chuyển biến về ý thức chính trị tại chính trong nước.
Sự ủng hộ từ Ba Lan
Trước hết cần tìm hiểu tầm vóc của hội thảo nhìn từ phía Ba Lan. Tối 27/10, tại Văn phòng Phủ Thủ tướng, bộ trưởng Adam Lipinski đã tiếp phái đoàn gồm các vị Trần Ngọc Thành, Tôn Vân Anh, Ngô Văn Tưởng (Ba Lan), Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Thanh Trang (Hoa Kỳ), Lâm Thu Vân (Canada) và một số nhân vật Ba Lan, đưa một thỉnh nguyện thư lên Thủ tướng Jaroslaw Kaczynski đề nghị có tiếng nói ủng hộ công nhân ở Việt Nam.
Bộ trưởng Lipinski nói rõ ông không can thiệp vào việc của Bộ Ngoại giao Ba Lan, và mong muốn quan hệ đang tốt đẹp giữa hai nước tiếp tục. Nhưng ông cũng phát biểu với tư cách một nhân vật có thành tích hoạt động đối lập chống cộng sản lâu năm trước đây rằng ông khuyến khích các vị khách làm việc với những tổ chức phi chính phủ chuyên về nhân quyền và dân chủ.
Chính giới Ba Lan cũng biết về chuyện ngành ngoại giao Việt Nam phản đối Hội nghị. Nhưng có vẻ như chính lời phản đối đã khiến cho Quốc hội Ba Lan cho tổ chức hội nghị lại trong trụ sở của họ dù trước đó, theo Ban tổ chức, địa điểm họp đã bị chuyển sang trụ sở Bộ Kinh tế.
Hiện nay, dù chính phủ Kaczynski bị coi là yếu, và đảng Pháp luật và Công lý (PiS) cầm quyền bị nhiều tai tiếng, nhưng phản ứng của phía Việt Nam rõ ràng là một sự thiếu hiểu biết về văn hóa chính trị Ba Lan.
NgườI Ba Lan, kể cả phía gốc cộng sản, rất tự hào về cuộc chuyển đổi thể chế hòa bình của họ, giải quyết các vấn đề của Chiến tranh Lạnh và xung đột Đông Tây trong tinh thần ái quốc chung.
Họ cũng sẵn sàng giúp các nước trong vùng và trên thế giới đi theo con đường như thế.
Nói như Phó Chủ tịch Cộng đoàn Đoàn kết Tomasz Wojcik tại hội nghị thì Ba Lan, và CĐĐK, “có món nợ với thế giới” vì đã được trợ giúp trong cuộc đấu tranh giành quyền tự do của giai cấp công nhân, và dân tộc Ba Lan.
Trả lời BBC Tiếng Việt, ông Wojcik, người từng bị tù đày thời cộng sản, và đã tham gia tất cả các đại hội của CĐĐK từ đầu tới nay, nói: “Chính quyền cộng sản ở Việt Nam cần đối thoại với nghiệp đoàn độc lập, và đối lập”. Theo ông, những người bất đồng chính kiến Việt Nam cũng cần dứt khoát theo con đường đấu tranh bất bạo động và sẵn sàng đối thoại.
Ông cũng nhấn mạnh rằng việc đấu tranh cho quyền công nhân bản thân nó không phải là chính trị, vì ngay cả bây giờ, ông và CĐĐK cũng đấu tranh chống lại những điều tai hại của hệ thống kinh tế tự do quá mức kiểu tư bản ở Ba Lan hiện nay.
Nhưng theo ông, trong một chế độ toàn trị thì bất cứ việc gì cũng bị coi là chính trị.
Hội nghị được sự quan tâm của báo chí Ba Lan. Điểm qua thấy có phóng viên của cả đài truyền hình quốc gia TVP, và các đài tư nhân như TVN24, Polonia, Eko etc.
TốI 29/10, chương trình thời sự của TVP1 có đưa tin về Hội nghị.
Thực lực của đối lập Việt Nam
Câu hỏi cần quan tâm là dù có sự phối hợp trong ngoài nước cho việc tổ chức Hội nghị Warsaw 2006, con số rất nhỏ những người tuyên bố làm đại diện cho “nghiệp đoàn độc lập” có thực lực thế nào.
Trong giới các nhà báo tiếng Ba Lan, tiếng Anh và tiếng Việt đến đưa tin đã có những trao đổi với nhau về điều này.
Có người nói rằng từ trước tới nay, gần như khi có sự kiện gì thì cũng chỉ có mấy nhân vật bất đồng chính kiến đó phát biểu ra thế giới nên khó có thể biết có thực là có một phong trào hay không và nếu có thì lớn tới mức nào.
Nhưng có ý kiến cho rằng dù nhỏ thì xu hướng đấu tranh đối lập ở Việt Nam đang gia tăng, và con đường bất bạo động, ôn hòa của họ, rõ ràng đang được quốc tế ủng hộ.
Ý kiến này cũng tin rằng dân chúng trong nước càng ngày càng có ý thức chính trị cao hơn. Và đây là hệ quả của phát triển kinh tế bất bình đẳng và hội nhập quốc tế, chứ không phải là một “âm mưu” nào của những người chống đối.
Việc các nhóm vốn có truyền thống chống Cộng mạnh ở hải ngoại nay cũng nhấn mạnh đến con đường đấu tranh bất bạo động và đòi hỏi các quyền tự do ghi trong Hiến pháp cũng đang tạo thách thức lớn cho chính quyền trong nước.
Ông Trần Ngọc Thành, từ Ban Tổ chức, nói với BBC rằng Hội nghị quy tụ đại biểu từ 16 nước, với đủ mọi quan điểm, quá khứ khác nhau. Điểm chung của họ là làm sao tạo dư luận để ủng hộ công nhân và người lao động ở Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Kinh nghiệm Ba Lan
Vẫn trong giới báo chí đến dự hội nghị, có ý kiến còn nói ngay trong chính quyền và bộ máy đảng cũng không có đồng thuận về cách thức đối xử với những người bất đồng chính kiến.
Chính quyền nhấn mạnh đến nhu cầu ổn định xã hội và cho rằng tạo ra các nhóm đối lập chỉ gây bất ổn xã hội nhưng cũng biết rằng làm mạnh tay với họ sẽ gây tiếng xấu cho hình ảnh “ổn định, ôn hòa” của Việt Nam.
Dù có ý kiến chê một số điều còn “luộm thuộm” trong việc tổ chức Hội nghị, và những bài phát biểu dài dòng phải dịch vòng vèo qua hai thứ tiếng với cả một số lỗi dịch thuật, nhưng nói chung thì người đến dự đều thấy được tính biểu tượng của việc tổ chức Hội nghị ở Warsaw.
Tình hình tiếp theo sẽ ra sao thì còn tùy vào những gì nền chính trị và kinh tế Việt Nam đem lại thời gian tới.
Nói như chính ông Tomasz Wojcik, Phó Chủ tịch Công Đoàn Đoàn Kết thì dù có ủng hộ từ quốc tế “Không ai khác ngoài chính người Việt Nam phải đấu tranh cho chính mình”.
Khó có thể tin được tại Việt Nam sẽ có một phong trào 10 triệu người như Công Đoàn Đoàn kết mà lúc đỉnh cao có cả các thành viên trong giới công nhân, nông dân, trí thức, công an Ba Lan v.v. vì tình hình nay đã khác.
Nhưng như một số diễn giả Ba Lan và Việt Nam phát biểu thì vấn đề là ở chỗ Việt Nam ngày nay cũng khác Ba Lan trước đây nên để tạo thay đổi cũng không cần một lực lượng như vậy.
Kinh tế Việt Nam nay đã khác so với thời cộng sản Thiết quân luật ở Ba Lan. Quan hệ chính trị bên ngoài cũng khác.
Điều quan trọng nhất có lẽ là cả hai phía tại Việt Nam đều đã có bài học Ba Lan để rút ra kinh nghiệm.