San Hy
06-14-2007, 07:46 AM
Bài học đầu tiên
CHẤP NHẬN THẤT BẠI
Có lần, tối chứng kiến cậu bé Thành 5 tuổi chơi cá ngựa với mẹ . Khi đá được ngựa của mẹ, Thành vui lắm, reo ầm ĩ: " Con thắng rồi, thắng rồi !". Nhưng một lúc sau, ngựa của Thành bị mẹ đá, thế là cậu lăn ra nhà, giãy đành đạch: " Con ứ chịu đâu ! Mẹ không được đá ngựa của con !" . Bà ngoại ngồi đọc sách gần đó cau mặt nhìn chị Thư: " Mẹ phải biết nhường nhịn cho con chứ !". Chị Thư đành đặt con ngưa bị đá của Thành vào chỗ cũ, dỗ dành: " Thôi nào, đừng khóc nữa , mẹ sẽ không đá ngựa của con nữa đâu !". Thế là thành lệ, chơi với ai Thanh cũng vi phạm luật, nhất định không chịu bị đá, khiến cuộc chơi mất vui . Từ đó, biết tính Thành, có rủ cũng chẳng ai thèm chơi . Còn Thành luôn nghĩ mình là người giỏi nhất, không bao giờ chịu thua ai. Càng lớn tính háo thắng của Thành càng bộc lộ khiến chẳng ai dám kết bạn vì mỗi khi bị thua là cậu khóc lóc, vùng vằng, thậm chí có khi còn túm tóc bạn, đánh bạn .
Cu Tèo hay chơi cờ với bố . Lúc đầu, cậu đi băng băng nhưng sau đó do lơ đễnh, hụt một nước nên bị bố bao vây, hết đường chạy Biết sắp thua, cậu đứng dậy: " Thôi, con chẳng chơi nữa đâu ! " . Anh Thắng, bố Tèo nghiêm nghị : " Không được bỏ cuộc giữa chừng, như thế là hèn . Ván trước con thắng . Ván này vì sơ ý mà con thua . Thắng thua là chuyện bình thường . Điều quan trọng là con phải nghĩ xem vì sao thua để không lặp lại sai lầm !". Tèo lưỡng lự giây lát rồi ngồi xuống chơi tiếp . Không biết ván đó vì bố nhường hay do cậu suy tính đường đi nước bước kỹ lưỡng hơn nên bố đành đầu hàng . Anh Thắng bắt tay con rất chặt: " Như thế mới là đàn ông chứ ! ".
Một lần đến chơi nhà Hạnh, chị bạn cùng cơ quan, tôi thấy Hoàng , cậu con trai 6 tuổi của chị đang ngồi thút thít trong góc nhà. Tôi hỏi lý do, Hạnh thì thầm: " Chơi đố chữ với mẹ mà bị thua nên hờn ! Kệ nó đi ! " . Một lúc sau, thấy không ai để ýđến mình, HOàng ra khỏi chỗ trốn, rủ mẹ : " Tối nay chơi nữa mẹ nhé ! " . Chị Hạnh giả vờ nghiêm mặt: " Vì con không chịu học bảnh chữ cái . Khi thua lại khóc lóc nên mẹ không muốn chơi với con nữa ! " . Hoàng ngẫm nghĩ một hồi rồi cương quyết : " Con hứa sẽ không khóc nữa . Con sẽ học thuộc để thắng mẹ cho xem ! " . Sau đó , cậu cầm cuốn tập dọc, đi vào trong nhà . Hạnh nhìn tôi nháy mắt, mỉm cười .
Những trường hợp kể trên không phải là cá biệt . Rất nhiều đứa trẻ luôn muốn mình là người chiến thắng trong mọi cuộc chơi . Chiến thắng làm trẻ cảm thấy mình nổi bật, được nhiều người chú ý, tán dương,khen ngợi ...
Biểu hiện này thường hay gặp ở những dứa trẻ là con một, sinh ra trong những gia đình giàu có, được cưng chiều, được cả nhà coi như " trung tâm vũ trụ " , muốn gì được nấy nên thường tỏ ra ích kỷ . Chúng luôn muốn mình phải nhất trong mọi cuộc chơi . Mặt khác, nhiều bậc cha mẹ đa vô tình cổ vũ cho con, dạy con tìm mọi cách để luôn là người chiến thắng. Có những bậc cha mẹ dùng cả những biện pháp phản sư phạm, giả dối để đạt được mục đích như những bà mẹ đến nhà cô giáo xin điểm, những ông bố tặng quà cho ban tổ chức để con chiếm vị trí cao nhất ... Hậu quả là, những đứa trẻ này sớm hình thành tính kiêu ngạo, coi thường bạn bè và những người xung quanh . Chúng tự tách mình ra khỏi tập thể, khi đến trường sẽ bị cô lập, ít bạn bè và trong nhiều trường hợp, sự phát triển của chúng không bình thường, thậm chí có thể thành những học sinh hư, cá biệt, khó bảo .
Các chuyên gia tâm lý đề xuất một số biện pháp dạy con biết chấp nhận thất bại như sau :
Trước hết ,phải dạy con tính tự lực ngay từ khi còn nhỏ, không ỷ lại vào người khác . Các bậc cha mẹ nên ghi nhớ một nguyên tắc quan trọng: không bao giờ làm thay con những việc mà tự các em có thể làm được . Một điều dễ nhận thấy, đứa trẻ nào cũng thích bắt chước người lớn . Hãy để chúng tập dần mọi việc và chấp nhận những sai sót có thể xảy ra . Ví dụ, khi ăn cơm, dạy con cách cầm thìa, đũa và tự xúc .Hãy chấp nhận việc trẻ làm rơi vãi thức ăn hay dây bẩn lên quần áo .
Biện pháp thứ 2, đó là thỉnh thoảng hãy để trẻ thua cuộc và chỉ cho con thấy điểm sai lầm . Tâm lý các bậc phụ huynh khi chơi với con thường nhường nhịn dể con thắng . Khi đó trẻ sẽ phát triển những kỳ vọng không đúng với thực tế và khó chấp nhận thất bại khi chơi với người khác . Mọi đứa trẻ cần được trải nghiệm cảm giác của thát bại . Lúc đó , chúng sẽ phải suy nghĩ để lần sau tìm cách thắng chứ không tự mãn với những gì đạt được .
Biện pháp thứ 3 , đó là cần có những quy ước cụ thể với trẻ trước khi cuộc chơi bắt đầu . Yêu cầu trẻ chơi theo đúng luật và cam kết không được ném đồ chơi khi thua, không được bỏ cuộc giữa chừng . Luôn nhắc trẻ rằng cuộc chơi này chỉ mang tính chất vui vẻ chứ không phải là một cuộc cạnh tranh . Thắng hay thua đều không quan trọng .
Điều thứ 4 cũng rất quan trọng : Hãy dạy con tôn trọng cảm xúc của người khác - Thắng cuộc thì ai cũng vui và thua thì thật buồn . Vì vậy, hãy giải thích cho trẻ biết rằng bạn của nó sẽ rất buồn khi thua cuộc nên đừng trêu chọc hay lên mặt với bạn mà hãy an ủi bạn .
Một biện pháp cuối cùng , sau khi giành được chiến thắng một cách xứng đáng, hãy khen ngợi, khích lệ trẻ . Song ,khi bé thua cũng không nên chế diễu, mỉa mai . Hãy động viện, an ủi bé như những người bạn chân tình: " Dù không được đứng nhất, nhưng mẹ thấy con đã rất cố gắng ! "
Giao Thủy
sưutầm
CHẤP NHẬN THẤT BẠI
Có lần, tối chứng kiến cậu bé Thành 5 tuổi chơi cá ngựa với mẹ . Khi đá được ngựa của mẹ, Thành vui lắm, reo ầm ĩ: " Con thắng rồi, thắng rồi !". Nhưng một lúc sau, ngựa của Thành bị mẹ đá, thế là cậu lăn ra nhà, giãy đành đạch: " Con ứ chịu đâu ! Mẹ không được đá ngựa của con !" . Bà ngoại ngồi đọc sách gần đó cau mặt nhìn chị Thư: " Mẹ phải biết nhường nhịn cho con chứ !". Chị Thư đành đặt con ngưa bị đá của Thành vào chỗ cũ, dỗ dành: " Thôi nào, đừng khóc nữa , mẹ sẽ không đá ngựa của con nữa đâu !". Thế là thành lệ, chơi với ai Thanh cũng vi phạm luật, nhất định không chịu bị đá, khiến cuộc chơi mất vui . Từ đó, biết tính Thành, có rủ cũng chẳng ai thèm chơi . Còn Thành luôn nghĩ mình là người giỏi nhất, không bao giờ chịu thua ai. Càng lớn tính háo thắng của Thành càng bộc lộ khiến chẳng ai dám kết bạn vì mỗi khi bị thua là cậu khóc lóc, vùng vằng, thậm chí có khi còn túm tóc bạn, đánh bạn .
Cu Tèo hay chơi cờ với bố . Lúc đầu, cậu đi băng băng nhưng sau đó do lơ đễnh, hụt một nước nên bị bố bao vây, hết đường chạy Biết sắp thua, cậu đứng dậy: " Thôi, con chẳng chơi nữa đâu ! " . Anh Thắng, bố Tèo nghiêm nghị : " Không được bỏ cuộc giữa chừng, như thế là hèn . Ván trước con thắng . Ván này vì sơ ý mà con thua . Thắng thua là chuyện bình thường . Điều quan trọng là con phải nghĩ xem vì sao thua để không lặp lại sai lầm !". Tèo lưỡng lự giây lát rồi ngồi xuống chơi tiếp . Không biết ván đó vì bố nhường hay do cậu suy tính đường đi nước bước kỹ lưỡng hơn nên bố đành đầu hàng . Anh Thắng bắt tay con rất chặt: " Như thế mới là đàn ông chứ ! ".
Một lần đến chơi nhà Hạnh, chị bạn cùng cơ quan, tôi thấy Hoàng , cậu con trai 6 tuổi của chị đang ngồi thút thít trong góc nhà. Tôi hỏi lý do, Hạnh thì thầm: " Chơi đố chữ với mẹ mà bị thua nên hờn ! Kệ nó đi ! " . Một lúc sau, thấy không ai để ýđến mình, HOàng ra khỏi chỗ trốn, rủ mẹ : " Tối nay chơi nữa mẹ nhé ! " . Chị Hạnh giả vờ nghiêm mặt: " Vì con không chịu học bảnh chữ cái . Khi thua lại khóc lóc nên mẹ không muốn chơi với con nữa ! " . Hoàng ngẫm nghĩ một hồi rồi cương quyết : " Con hứa sẽ không khóc nữa . Con sẽ học thuộc để thắng mẹ cho xem ! " . Sau đó , cậu cầm cuốn tập dọc, đi vào trong nhà . Hạnh nhìn tôi nháy mắt, mỉm cười .
Những trường hợp kể trên không phải là cá biệt . Rất nhiều đứa trẻ luôn muốn mình là người chiến thắng trong mọi cuộc chơi . Chiến thắng làm trẻ cảm thấy mình nổi bật, được nhiều người chú ý, tán dương,khen ngợi ...
Biểu hiện này thường hay gặp ở những dứa trẻ là con một, sinh ra trong những gia đình giàu có, được cưng chiều, được cả nhà coi như " trung tâm vũ trụ " , muốn gì được nấy nên thường tỏ ra ích kỷ . Chúng luôn muốn mình phải nhất trong mọi cuộc chơi . Mặt khác, nhiều bậc cha mẹ đa vô tình cổ vũ cho con, dạy con tìm mọi cách để luôn là người chiến thắng. Có những bậc cha mẹ dùng cả những biện pháp phản sư phạm, giả dối để đạt được mục đích như những bà mẹ đến nhà cô giáo xin điểm, những ông bố tặng quà cho ban tổ chức để con chiếm vị trí cao nhất ... Hậu quả là, những đứa trẻ này sớm hình thành tính kiêu ngạo, coi thường bạn bè và những người xung quanh . Chúng tự tách mình ra khỏi tập thể, khi đến trường sẽ bị cô lập, ít bạn bè và trong nhiều trường hợp, sự phát triển của chúng không bình thường, thậm chí có thể thành những học sinh hư, cá biệt, khó bảo .
Các chuyên gia tâm lý đề xuất một số biện pháp dạy con biết chấp nhận thất bại như sau :
Trước hết ,phải dạy con tính tự lực ngay từ khi còn nhỏ, không ỷ lại vào người khác . Các bậc cha mẹ nên ghi nhớ một nguyên tắc quan trọng: không bao giờ làm thay con những việc mà tự các em có thể làm được . Một điều dễ nhận thấy, đứa trẻ nào cũng thích bắt chước người lớn . Hãy để chúng tập dần mọi việc và chấp nhận những sai sót có thể xảy ra . Ví dụ, khi ăn cơm, dạy con cách cầm thìa, đũa và tự xúc .Hãy chấp nhận việc trẻ làm rơi vãi thức ăn hay dây bẩn lên quần áo .
Biện pháp thứ 2, đó là thỉnh thoảng hãy để trẻ thua cuộc và chỉ cho con thấy điểm sai lầm . Tâm lý các bậc phụ huynh khi chơi với con thường nhường nhịn dể con thắng . Khi đó trẻ sẽ phát triển những kỳ vọng không đúng với thực tế và khó chấp nhận thất bại khi chơi với người khác . Mọi đứa trẻ cần được trải nghiệm cảm giác của thát bại . Lúc đó , chúng sẽ phải suy nghĩ để lần sau tìm cách thắng chứ không tự mãn với những gì đạt được .
Biện pháp thứ 3 , đó là cần có những quy ước cụ thể với trẻ trước khi cuộc chơi bắt đầu . Yêu cầu trẻ chơi theo đúng luật và cam kết không được ném đồ chơi khi thua, không được bỏ cuộc giữa chừng . Luôn nhắc trẻ rằng cuộc chơi này chỉ mang tính chất vui vẻ chứ không phải là một cuộc cạnh tranh . Thắng hay thua đều không quan trọng .
Điều thứ 4 cũng rất quan trọng : Hãy dạy con tôn trọng cảm xúc của người khác - Thắng cuộc thì ai cũng vui và thua thì thật buồn . Vì vậy, hãy giải thích cho trẻ biết rằng bạn của nó sẽ rất buồn khi thua cuộc nên đừng trêu chọc hay lên mặt với bạn mà hãy an ủi bạn .
Một biện pháp cuối cùng , sau khi giành được chiến thắng một cách xứng đáng, hãy khen ngợi, khích lệ trẻ . Song ,khi bé thua cũng không nên chế diễu, mỉa mai . Hãy động viện, an ủi bé như những người bạn chân tình: " Dù không được đứng nhất, nhưng mẹ thấy con đã rất cố gắng ! "
Giao Thủy
sưutầm