WLP
08-08-2007, 08:13 PM
CUỘC KHỞI NGHĨA CỦA VUA LÊ-LỢI DƯỚI NHÃN QUAN SỬ TRUNG QUỐC VÀ TÂY PHƯƠNG
Lê Minh Nguyên
Việt-nam sử lược của Trần-Trọng-Kim bảo Hồ-quý-Ly cướp ngôi nhà Trần năm 1407, nhưng sử Trung quốc lại gọi là Lê-quý-Ly và xem đây là một ý hướng không chịu thần phục Trung quốc.
Minh-thành-tổ, vị vua thứ ba nhà Minh, sau khi lên ngôi đã đưa ra những kế hoạch vĩ đại và tiêu phí rất nhiều ngân sách quốc gia:
1/ Thám hiểm các vùng biển từ Đông Nam Á, sang Ấn-độ, Phi châu, và ngay cả Mỹ châu trước thời Christoph Colomb và Magellan.
2/ Đảo và tu sửa Đại vận hà nối liền Hoàng-hà với sông Dương-tử để tiện chuyên chở thực phẩm từ vùng phía nam trù phú lên Bắc kinh.
3/ Xây dựng Tử cấm thành tại Bắc-kinh,một công trình đồ sộ lớn hơn các công trình khác từ trước đến nay.
Để trang-trải phí tổn quá lớn, triều Minh bắt các nước chư hầu trong đó có nước ta lúc đó gọi là “An-nam” phải đóng góp.
Lê-quý-Ly tuy bị mang tiếng là cướp ngôi nhà Trần, nhưng được triều Minh xem là một vụ nổi loạn, và những cải cách của nhà Hồ được dân chúng ủng hộ. Thuế khóa được đơn giản, của biển mở rộng cho người ngoại quốc và thương mãi phát triển. Nhà nước giới hạn người giàu có chiếm đoạt đất đai bằng cách khai thác lao động của nông dân. Một hệ thống y tế cũng được đưa ra và tái tổ chức quân đội cũng như hành chánh. Mục tiêu của Lê-quý-Ly là chấm dứt thần phục Trung quốc. Việt-nam sẽ không còn là thuộc địa của Trung quốc, nhưng sẽ hãnh diện là một quốc gia có chủ quyền.
Minh-thành-tổ gởi quân xuống phương nam để đè bẹp cuộc nổi dậy, bắt sống Lê-quý-Ly và xóa bỏ có hệ thống đặc điểm quốc gia của Việt-nam. Sách vở bị đốt sạch và công trình nghệ thuật bị hủy hoại. Trường học phải dạy văn hóa cổ truyền của Trung quốc, áo quần và kiểu tóc Trung quốc bắt buộc cho phụ nữ ở Việt-nam. Những nơi thờ phụng tôn giáo địa phương xem là bất hợp pháp, tài sản tư nhân bị sung công và rừng rú bị cướp phá.
Có người bảo Hồ-quý-Ly đã có sáng kiến tạo ra tiền giấy, nhưng sự thật tiền giấy đã sử dụng từ đời Tống, có lẽ đó là sáng kiến của Vương-an-Thạch. Marco Polo cũng bảo triều đình Thành-cát tư-hãn dùng tiền giấy.
Vụ nổi dậy thứ hai năm 1418, do Lê-Lợi, một bậc phú hào và địa chủ vùng rừng núi Lam-sơn làm thủ lãnh. Mặc dầu hai lần thua trận với quân Minh, mỗi lần ông đều trốn thoát vào rừng và tiếp tục cuộc chiến. Mặc dầu quân Minh đã dùng một lực lượng hùng hậu, họ không tìm ra Lê-Lợi và cũng không dẹp được quân nổi dậy.
Cuộc khởi nghĩa lan ra khắp An-nam và vùng phía nam, toàn vùng bờ biển phía nam đồng bằng sông Hồng đều nổi dậy. Một số lớn quân Minh bị cột chân trong rừng đã hao phí tài sản và uy tín của Minh triều. Cuộc khởi nghĩa là vấn đề chính trị và quân sự trầm trọng, nhưng Minh-thành-tổ vẫn muốn đàn áp không nhân nhượng.Đặt nhẹ các rối loạn trong nước, Minh-thành-tổ đã thất bại trong việc dẹp tan nổi loạn ở phương nam. Rồi Lê-Lợi đã giáng một trận làm quân Minh thất bại lần đầu tiên trong lịch sử. Mặc dầu vua lê-Lợi chỉ tuyên bố độc lập năm 1428, nhưng Minh-thành tổ đã bỏ Việt-nam từ tháng 7 năm 1421.
Sử Việt-nam cũng cho biết sau này nhà Lê phải tiến cống đều đặn cho Trung quốc người vàng để đền mạng tướng Liễu-thăng bị giết ở trận Chí-linh. Một số người nông nổi chê trách nhà Lê và sau này là Quang-Trung phải triều cống, nhưng chiến tranh chỉ là biện pháp cuối cùng, tìm cách ngoại giao khéo léo để tránh binh đao hầu xây dựng đất nước mới là cái trí của tiền nhân. Những việc xảy ra gần đây cho thấy rõ ảnh hưởng của thiên triều vẫn còn mạnh và nhà nước đương thời cũng phải chọn con đường uyển chuyển.
Những cột kèo trong cung điện nguy nga của Tử cấm thành có thể phần lớn là tài sản của núi rừng Việt-nam. Nếu vua Minh lúc đó không dùng chính sách nghiệt-ngã bắt dân phu đốn cây chở về Trung quốc, chưa chắc đã có nổi dậy, hay cũng chưa chắc đã thắng nếu nhà Minh không bị khốn đốn về tài chính. Ba yếu tố thiên thời, địa lợi và nhân hòa đều cần thiết cho cuộc khởi nghĩa. Vua Lê-Lợi đã chọn đúng thiên thời để giành được độc lập cho quê hương.
Tài liệu này dựa theo sách When China ruled the sea của nhà xuất bản Oxford University Press.
Bài liên quan:
1 (http://www.vietcyber.net/forums/showthread.php?t=60674&highlight=vua+L%C3%AA+L%E1%BB%A3i)
Lê Minh Nguyên
Việt-nam sử lược của Trần-Trọng-Kim bảo Hồ-quý-Ly cướp ngôi nhà Trần năm 1407, nhưng sử Trung quốc lại gọi là Lê-quý-Ly và xem đây là một ý hướng không chịu thần phục Trung quốc.
Minh-thành-tổ, vị vua thứ ba nhà Minh, sau khi lên ngôi đã đưa ra những kế hoạch vĩ đại và tiêu phí rất nhiều ngân sách quốc gia:
1/ Thám hiểm các vùng biển từ Đông Nam Á, sang Ấn-độ, Phi châu, và ngay cả Mỹ châu trước thời Christoph Colomb và Magellan.
2/ Đảo và tu sửa Đại vận hà nối liền Hoàng-hà với sông Dương-tử để tiện chuyên chở thực phẩm từ vùng phía nam trù phú lên Bắc kinh.
3/ Xây dựng Tử cấm thành tại Bắc-kinh,một công trình đồ sộ lớn hơn các công trình khác từ trước đến nay.
Để trang-trải phí tổn quá lớn, triều Minh bắt các nước chư hầu trong đó có nước ta lúc đó gọi là “An-nam” phải đóng góp.
Lê-quý-Ly tuy bị mang tiếng là cướp ngôi nhà Trần, nhưng được triều Minh xem là một vụ nổi loạn, và những cải cách của nhà Hồ được dân chúng ủng hộ. Thuế khóa được đơn giản, của biển mở rộng cho người ngoại quốc và thương mãi phát triển. Nhà nước giới hạn người giàu có chiếm đoạt đất đai bằng cách khai thác lao động của nông dân. Một hệ thống y tế cũng được đưa ra và tái tổ chức quân đội cũng như hành chánh. Mục tiêu của Lê-quý-Ly là chấm dứt thần phục Trung quốc. Việt-nam sẽ không còn là thuộc địa của Trung quốc, nhưng sẽ hãnh diện là một quốc gia có chủ quyền.
Minh-thành-tổ gởi quân xuống phương nam để đè bẹp cuộc nổi dậy, bắt sống Lê-quý-Ly và xóa bỏ có hệ thống đặc điểm quốc gia của Việt-nam. Sách vở bị đốt sạch và công trình nghệ thuật bị hủy hoại. Trường học phải dạy văn hóa cổ truyền của Trung quốc, áo quần và kiểu tóc Trung quốc bắt buộc cho phụ nữ ở Việt-nam. Những nơi thờ phụng tôn giáo địa phương xem là bất hợp pháp, tài sản tư nhân bị sung công và rừng rú bị cướp phá.
Có người bảo Hồ-quý-Ly đã có sáng kiến tạo ra tiền giấy, nhưng sự thật tiền giấy đã sử dụng từ đời Tống, có lẽ đó là sáng kiến của Vương-an-Thạch. Marco Polo cũng bảo triều đình Thành-cát tư-hãn dùng tiền giấy.
Vụ nổi dậy thứ hai năm 1418, do Lê-Lợi, một bậc phú hào và địa chủ vùng rừng núi Lam-sơn làm thủ lãnh. Mặc dầu hai lần thua trận với quân Minh, mỗi lần ông đều trốn thoát vào rừng và tiếp tục cuộc chiến. Mặc dầu quân Minh đã dùng một lực lượng hùng hậu, họ không tìm ra Lê-Lợi và cũng không dẹp được quân nổi dậy.
Cuộc khởi nghĩa lan ra khắp An-nam và vùng phía nam, toàn vùng bờ biển phía nam đồng bằng sông Hồng đều nổi dậy. Một số lớn quân Minh bị cột chân trong rừng đã hao phí tài sản và uy tín của Minh triều. Cuộc khởi nghĩa là vấn đề chính trị và quân sự trầm trọng, nhưng Minh-thành-tổ vẫn muốn đàn áp không nhân nhượng.Đặt nhẹ các rối loạn trong nước, Minh-thành-tổ đã thất bại trong việc dẹp tan nổi loạn ở phương nam. Rồi Lê-Lợi đã giáng một trận làm quân Minh thất bại lần đầu tiên trong lịch sử. Mặc dầu vua lê-Lợi chỉ tuyên bố độc lập năm 1428, nhưng Minh-thành tổ đã bỏ Việt-nam từ tháng 7 năm 1421.
Sử Việt-nam cũng cho biết sau này nhà Lê phải tiến cống đều đặn cho Trung quốc người vàng để đền mạng tướng Liễu-thăng bị giết ở trận Chí-linh. Một số người nông nổi chê trách nhà Lê và sau này là Quang-Trung phải triều cống, nhưng chiến tranh chỉ là biện pháp cuối cùng, tìm cách ngoại giao khéo léo để tránh binh đao hầu xây dựng đất nước mới là cái trí của tiền nhân. Những việc xảy ra gần đây cho thấy rõ ảnh hưởng của thiên triều vẫn còn mạnh và nhà nước đương thời cũng phải chọn con đường uyển chuyển.
Những cột kèo trong cung điện nguy nga của Tử cấm thành có thể phần lớn là tài sản của núi rừng Việt-nam. Nếu vua Minh lúc đó không dùng chính sách nghiệt-ngã bắt dân phu đốn cây chở về Trung quốc, chưa chắc đã có nổi dậy, hay cũng chưa chắc đã thắng nếu nhà Minh không bị khốn đốn về tài chính. Ba yếu tố thiên thời, địa lợi và nhân hòa đều cần thiết cho cuộc khởi nghĩa. Vua Lê-Lợi đã chọn đúng thiên thời để giành được độc lập cho quê hương.
Tài liệu này dựa theo sách When China ruled the sea của nhà xuất bản Oxford University Press.
Bài liên quan:
1 (http://www.vietcyber.net/forums/showthread.php?t=60674&highlight=vua+L%C3%AA+L%E1%BB%A3i)