LAONGOANDONG
01-26-2003, 01:42 PM
http://www.hue.vnn.vn/2001/tet/li_xi.jpg
Tìm hiểu về "Ðồng tiền lì xì" ngày Tết
Nhớ lại những ngày Tết thời thơ ấu, lòng luôn náo nức trông chờ, rạo rực để mau đến năm mới, để được mặc quần áo mới, được "đồng tiền lì xì mừng tuổi" của ông bà, cha mẹ và cả những người lớn tuổi, được đi đây đi đó, tung tăng ca hát khúc vui Xuân. Các hoạt động của tuổi trẻ, được nhà thơ Hằng Phương khắc hoạ trong buổi sáng đầu năm mới:
""Sáng mồng một, tôi mặc quần áo mới,
Theo mẹ tôi mừng Tết các nhà quen
Lạy bàn thờ xong cỗ Tết bưng lên,
Nào nem, bưởi, bánh in rồi bánh tét,
Lại cho trẻ gói giấy phong đỏ lét
Tôi ra về túi rủng rỉnh đầy xu...."
Người xưa thường có tập tục, sau đêm giao thừa, người lớn sẽ tặng cho trẻ con những "Ðồng tiền lì xì" để mừng tuổi, mà mãi đến bây giờ phong tục ấy vẫn được duy trì tồn tại, coi như một truyền thống mang tính lịch sử.
"Ðồng tiền lì xì mừng tuổi đó, trong Cổ thư gọi là "Áp tuế tiền". Xưa kia, "áp tuế tiền" là những đồng tiền được xỏ xâu lại với nhau, cột bằng sợi chỉ đỏ, có hình dạng con Rồng hoặc thanh kiếm, phía trên các đồng tiền có chạm các hình tượng gắn liền với cuộc sống như chim, hoa, cỏ... để ở chân chõng hoặc bên cạnh gối ngủ, nhằm ngăn chận tà ma, yêu quái, bảo vệ trẻ em được bình yên. Sau đó, các hình vẽ trên đồng tiền được biến đổi dần, để trở thành một tập tục mang đậm tính cách dị đoan quái gở.
Căn cứ các sách xưa truyền lại thì phong tục này xuất hiện vào thời nhà Minh, nhà Thanh ở Trung Hoa. Nhưng thay vì những xâu tiền, họ biến đổi thành những bao tiền lì xì đỏ. Qua các sử cũ, ta được biết: những đồng tiền được đúc bằng đồng hay bằng bạc mà ngày nay rất khó tìm thấy, có chăng là trong sách vở cũ, một đồng "áp tuế" chính thống của Trung Hoa, Ðài Loan, Ma cao, Hồng Kông... hiện còn tàng trữ ở Viện bảo tàng Bắc Kinh; Ðài bắc... Các đồng tiền này được thể hiện nhiều loại khác nhau, gồm nào "ngoại tiền", nào là "tạp tiền"... Tuy nhiên, các hình dạng tiền có chữ hoặc hình ảnh vẫn chiếm đa số, người ta gọi đó là "cát ngôn tiền" (tiền có những chữ tốt). "Cát ngôn tiền" thường có những dòng chữ nổi như "Phước Lộc Thọ Toàn", "Trạng nguyên cặp đệ", "Phước Như Ðông Hải"... còn mặt trái là những hình ảnh nổi như hình ảnh ông Thọ, con nhện, con dơi...
"Hỉ tiền" là đồng tiền dùng tặng cô dâu trong ngày cưới, với những hình dáng tốt lành như hình một hột đậu phụng, mặt đứa trẻ và cả hình trai gái đang trong giờ hoan hỉ.
"Ngũ độc tiền" có hình dạng con cọp, con ong độc, con rết, bọ cạp... người ta thường dùng đồng tiền này kết thành xâu, cột chỉ đỏ, đeo vào người để ngăn ngừa kẻ độc hại thân.
Trên thực tế, các loại tiền có liên quan đến tín ngưỡng cùng có mục đích mê tín, trừ tà ma, yêu quái, ngăn ngừa kẻ độc hại thân... có hay không, chưa ai nắm rõ mục đích. Song chỉ cần đeo vào mình theo thói quen, hoặc để trên giường ngủ, trong nhà là người ta có cảm tưởng được bình yên vô sự.
Hiện nay, phong tục "lì xì" bằng những đồng tiền giấy lưu hành, bỏ trong những phong bì gọn, nhỏ, màu đỏ xinh xắn đã hoàn toàn thay thế cho "áp tuế tiền" thuở trước.
http://www.hue.vnn.vn/2001/tet/nam2003/anhhoa1.jpg
Tìm hiểu về "Ðồng tiền lì xì" ngày Tết
Nhớ lại những ngày Tết thời thơ ấu, lòng luôn náo nức trông chờ, rạo rực để mau đến năm mới, để được mặc quần áo mới, được "đồng tiền lì xì mừng tuổi" của ông bà, cha mẹ và cả những người lớn tuổi, được đi đây đi đó, tung tăng ca hát khúc vui Xuân. Các hoạt động của tuổi trẻ, được nhà thơ Hằng Phương khắc hoạ trong buổi sáng đầu năm mới:
""Sáng mồng một, tôi mặc quần áo mới,
Theo mẹ tôi mừng Tết các nhà quen
Lạy bàn thờ xong cỗ Tết bưng lên,
Nào nem, bưởi, bánh in rồi bánh tét,
Lại cho trẻ gói giấy phong đỏ lét
Tôi ra về túi rủng rỉnh đầy xu...."
Người xưa thường có tập tục, sau đêm giao thừa, người lớn sẽ tặng cho trẻ con những "Ðồng tiền lì xì" để mừng tuổi, mà mãi đến bây giờ phong tục ấy vẫn được duy trì tồn tại, coi như một truyền thống mang tính lịch sử.
"Ðồng tiền lì xì mừng tuổi đó, trong Cổ thư gọi là "Áp tuế tiền". Xưa kia, "áp tuế tiền" là những đồng tiền được xỏ xâu lại với nhau, cột bằng sợi chỉ đỏ, có hình dạng con Rồng hoặc thanh kiếm, phía trên các đồng tiền có chạm các hình tượng gắn liền với cuộc sống như chim, hoa, cỏ... để ở chân chõng hoặc bên cạnh gối ngủ, nhằm ngăn chận tà ma, yêu quái, bảo vệ trẻ em được bình yên. Sau đó, các hình vẽ trên đồng tiền được biến đổi dần, để trở thành một tập tục mang đậm tính cách dị đoan quái gở.
Căn cứ các sách xưa truyền lại thì phong tục này xuất hiện vào thời nhà Minh, nhà Thanh ở Trung Hoa. Nhưng thay vì những xâu tiền, họ biến đổi thành những bao tiền lì xì đỏ. Qua các sử cũ, ta được biết: những đồng tiền được đúc bằng đồng hay bằng bạc mà ngày nay rất khó tìm thấy, có chăng là trong sách vở cũ, một đồng "áp tuế" chính thống của Trung Hoa, Ðài Loan, Ma cao, Hồng Kông... hiện còn tàng trữ ở Viện bảo tàng Bắc Kinh; Ðài bắc... Các đồng tiền này được thể hiện nhiều loại khác nhau, gồm nào "ngoại tiền", nào là "tạp tiền"... Tuy nhiên, các hình dạng tiền có chữ hoặc hình ảnh vẫn chiếm đa số, người ta gọi đó là "cát ngôn tiền" (tiền có những chữ tốt). "Cát ngôn tiền" thường có những dòng chữ nổi như "Phước Lộc Thọ Toàn", "Trạng nguyên cặp đệ", "Phước Như Ðông Hải"... còn mặt trái là những hình ảnh nổi như hình ảnh ông Thọ, con nhện, con dơi...
"Hỉ tiền" là đồng tiền dùng tặng cô dâu trong ngày cưới, với những hình dáng tốt lành như hình một hột đậu phụng, mặt đứa trẻ và cả hình trai gái đang trong giờ hoan hỉ.
"Ngũ độc tiền" có hình dạng con cọp, con ong độc, con rết, bọ cạp... người ta thường dùng đồng tiền này kết thành xâu, cột chỉ đỏ, đeo vào người để ngăn ngừa kẻ độc hại thân.
Trên thực tế, các loại tiền có liên quan đến tín ngưỡng cùng có mục đích mê tín, trừ tà ma, yêu quái, ngăn ngừa kẻ độc hại thân... có hay không, chưa ai nắm rõ mục đích. Song chỉ cần đeo vào mình theo thói quen, hoặc để trên giường ngủ, trong nhà là người ta có cảm tưởng được bình yên vô sự.
Hiện nay, phong tục "lì xì" bằng những đồng tiền giấy lưu hành, bỏ trong những phong bì gọn, nhỏ, màu đỏ xinh xắn đã hoàn toàn thay thế cho "áp tuế tiền" thuở trước.
http://www.hue.vnn.vn/2001/tet/nam2003/anhhoa1.jpg