Chữ Nho trong văn chương Việt Nam [Archive]

Tudoi

03-28-2003, 05:04 PM

Khi mở ra một Topic trong Forum : " Thông báo và ý kiến " Tú tôi nhận được rất nhiều sự khích lệ cổ vủ của các bạn đặc biệt là các bạn trẻ muốn biết nhiều về văn chương VN, mà như các bạn đã biết trong những từ hay câu nói ta dùng hằng ngày đa số là phát xuất từ Tàu mà ra vì dù muốn dù không đất nước ta đã bị Tàu đô hộ cả ngàn năm nên bị ảnh hưởng văn hoá Trung Quốc rất nhiều.

Mục này mở ra vì Tudoi có hứa với các bạn trẻ sẽ giải thích những từ ngữ mà chúng ta hay gặp hàng ngày mà chúng ta không biết rõ như : 12 bến nước, tứ đổ tường, Sư tử Hà Đông, mâu thuẫn, đồng hồ, môn đăng (đúng ra là đương) hộ đối, xướng ca vô loại (đúng ra là lại).v..v...theo sự hiểu biết ít ỏi của Tudoi, mong các bạn khác có gì hay xin viết thêm vào để kiến thức chúng ta được mở rộng hơn.

Các bài viết trong đây Tudoi xin thân tặng cháu
Quyên BungRieu Ximuicanamechua Cô Tám (bánh) Mì :p ....và các bạn trẻ yêu chuộng tiếng Việt khác.

12 bến nước thì các bạn đã biết rồi trong Forum: Ý kiến đóng góp qua Topic "Thầy NNN"

Môn đương hộ đối mà người ta đã phát âm sai (vì kỵ huý tên vua, hay sự phát âm trật của địa phương rồi truyền đến bây giờ) là Môn đăng hộ đối

Môn: là cửa
Đương : là tương đương
Hộ: là ngõ
Đối : là song song, tương ứng

Đăng: là đèn (không có nghĩa)

Câu " Môn đương hộ đối " theo nghĩa đen như trên là Cửa tương đương mà ngõ thì phãi song song, tương ứng với nhau. Nghĩa bóng khi nói tới việc dựng vợ gả chồng người ta thường tìm kiếm nhà đàng trai hay đàng gái tài sản hoặc danh vọng tương đương với nhà mình. Nếu tôi làm quan tri huyện thì anh phãi giàu nhất huyện thì tôi mới chịu làm sui như vậy hai nhà, hai cửa mới tương đương và hai ngõ thì tương ứng bằng nhau.

Nhiều bạn đeo đồng hồ trong tay nhưng Tudoi không biết có bạn nào thắc mắc là tại sao kêu nó là cái đồng hồ mà không dùng một từ gì khác để gọi vật cho biết thời gian, giờ giấc

Đồng hồ: Lúc xưa bên Trung Quốc chưa có đồng hồ mà ta đeo hay treo hiện giờ người ta phát minh ra một dụng cụ dùng để đo thời gian. Đó là một cái hồ làm bằng đồng chứa nước từ trên một lỗ cao nhỏ xuống. Ở cái hồ làm bằng đồng này người ta vạch ra những ngấn, khi nước chảy đầy tới ngấn đó thì người ta tính là một khắc. Vì người xưa chia như sau:
Đêm năm canh ngày chỉ có sáu khắc .

Cho đến nay để chỉ vật cho biết thời giờ như trên người ta dùng ngay hai chữ đồng hồ.

Mâu thuẩn theo anh Han Vinh giải nghĩa từ một câu đố của Tudoi:

Mâu là binh khí dài, mũi nhọn, hai lưỡi sắc, dùng để đâm, gạt, và thọt, thường để trang bị cho bộ binh, gần giống như cây giáo. Đôi khi cũng có tướng lãnh quen sử dụng binh khi này, như Trương Phi chẳng hạn.

Thuẫn, hay còn gọi là cái khiên, thường làm bằng mây, hoặc gỗ mộc, dùng để che chắn, thường được trang bị cho bộ binh ở những hàng đầu trong khi dàn trận.
Mâu để đâm, thuẫn để đỡ. Nghĩa của mâu thuân là từ đây mà ra.

Từ Mâu thuẩn này trích từ điển tích mà theo anh BangHuu :

Chuyện lấy từ cuốn "Cổ Học Tinh Hoa" .đại khái như vầy:
Có 1 người nước Sở chuyên bán mâu và thuẫn (là 2 loại võ khí như HV đã giải thích ở trên)Hễ ai đến mua mâu thì anh ta quảng cáo:"Mâu của tôi tốt lắm ,cái gì đâm cũng thủng,không gì có thể cản"
Và nếu có người mua thuẫn thì anh chàng lại nói là"Thuẫn của tôi chắc lắm ,không có cái gì có thể đâm thủng"
Có 1 người nghe như thế bèn hỏi rằng:"Thế nếu lấy Mâu của anh mà đâm vào Thuẫn của anh thì thế nào?"
Anh ta đành im lặng ,không biết trả lời sao?
Chuyện này do Hàn Phi Tử viết

Mâu thuẫn dùng để diển tả những sự đối nghịch phi lý trong lời nói, trong hành động, v.v..của cùng một cá nhân do điển tích cố sự như đã kể trên.

Tudoi đang đợi Quoc Trung trả lời về cái post : " Tứ đổ tường " rồi sẽ copy lại cho các bạn, nếu viết lại chắc chết Tudoi này quá.

Hôm nay tạm dừng tại đây vì cũng khuya rồi.

Kiến Vàng

03-28-2003, 06:25 PM

KV góp cho vài câu nà:

- Tấn thối lưỡng nan.

- Mãnh hổ nan địch quần hồ.

- Vạn sự khởi đầu nan.

- Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng.

- Phước bất trùng lai, hoạ vô đơn chí.

Cuốc đất trồng khoai quạ vô ăn chuối :D (j/k)

Ai có giỏi thì giải thích giùm nha.... :D

Tudoi

03-28-2003, 11:30 PM

Tấn thối lưỡng nan.: tiến tới mà lui lại về sau cũng đều khó

Tấn: tiến
thối: lui
lưỡng: hai
nan: khó

Mãnh hổ nan địch quần hồ: Một con cọp khó lòng đánh lại cả bầy chồn (sói). Ý nói dù mạnh gấp mấy nhưng chỉ có một mình cũng khó lòng đánh lại một số đông người.

Vạn sự khởi đầu nan.: Mọi việc gì khi bất đầu lúc nào cũng gặp khó khăn cả

Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng: Mượn một câu thơ để giải thích câu này

Có duyên ngàn dặm cũng nên đôi.
Không duyên bên mình không kết bạn.

Phước bất trùng lai, hoạ vô đơn chí :
Phước không đến nhiều lần, nhưng hoạ thì xãy ra liên tiếp

Trùng là lặp lại

Saigonian

03-28-2003, 11:47 PM

SG thì thích câu này trong bài thơ Chí Nam Nhi của Nguyễn Công Thứ (hai câu của Vạn Thiên Tường)

Nhân sanh tự cổ thùy vô tử
Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh
...
Nguyễn Công Trứ

Nam Quốc sơn hà Nam Đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghích lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư

LTK

Kiến Vàng

03-29-2003, 12:06 AM

Cám ơn anh Tú đã giải thích :D

lost-dude

03-29-2003, 12:14 AM

Tudoi,

Về câu "môn đăng hộ đối," Lost-dude xin đưa ra một lời phân bài, hơi khác với bạn một tí, chỉ mông đóng góp cho vui cửa vui nhà thôi.

Lost-dude chưa bao giờ nghe câu "môn đương hộ đối" bao giờ cả, nên sẽ giải theo chữ đăng. Như Tudoi có giải nghĩa: môn=cửa đăng=đèn hộ=nhà/ngõ đối=câu đối. Môn đăng, nghĩa là cái đèn treo trên cửa, hộ đối, là câu đối trên những cây cột trụ. Ngày xưa, thuột loại phú quí mới có đèn treo ở trước cửa; những thành phần thượng lưu mới treo câu đố trên cột trên tường. Đăng hay đèn ở đây là một loại đèn chầu. Đèn này rất đắc giá, mà lại đốt bằng dầu hay mực ong. Những nhà nghèo thì làm gì sang đến nổi lấy tiền ra mà làm những việc đó. "Môn đăng" ở đây, cái nghĩa bóng của nó là chỉ nhà giàu. Ở Việt Nam bây giờ, nhiều ngôi nhà cổ vẫn có câu đố trên cột. Những ngôi nhà ấy đều là những căn nhà gổ quí hay cement sang trọng. Không có căn nhà lá nào mà treo câu đố cả. Theo Lost-dude nghĩ, thì câu thành ngữ này có nghĩa là vậy. Cũng nên nhớ rằng thành ngữ Việt Nam ta không có thể đứng riêng một mình mà thành câu văn được. Chẳng hạn như "chân lấm tay bùn;" Nếu đứng một mình thì nó không là một câu văn (sentence). Cho nên, trong "môn đăng hộ đối," nếu ta lấy mình nó mà dịch thành câu thì không được, tại vì nó sai văn phạm. Châm lấm song song mới tay bùn; môn đăng song song với hộ đối. Lost-dude chỉ nghe là môn đăng hôi đối nên giải theo kiểu này. Nói về văn phạm, nếu đối mà là tương đối thì "đăng" và "đối" nằm khác tương vị; không như lấm và bùn (cả hai đều nói về dơ bẩn) trong "chân lấm tay bùn".

Tiến thoái lưỡng nan: tiến tới và thoái lui, cả hai đều khó. Ví như trong trường hợp điệu hổ ly sơn, khiến cọp ra khỏ hang cọp, khi con cọp ra khỏi hang, tức là rời nơi an toàn của nó; và thấy rằng ở đằng trước nó rất nguy hiểm, nên nó định đi vào hang lại. Nhưng khi nó quay đầu lại thì thấy nó bị bao quay ở đàng sau. Trong ví dụ này, nếu con cọp đi ra nữa thì không tiện cho nó; mà nếu nó muốn đi vô lại thì cũng không được. Nếu vậy thì ta nói "con cọp trong tình trạng tiến thoái lưỡng nan.

Tấn/tiến=đi tới
Thoái=đi lui
Lưỡng=hai
Nan=khó

Mãnh hổ nan địch quần hồ. Câu này, Lost-dude mới nghe lần đầu, nhưng cũng xin bàn môn vũ phủ (múa rìu qua mắt thợ) một phen. :cigar: Chắc có nghĩa rằng một con cọp mạnh cũng khó mà thắng được một bày sói. Ý nói là yếu vẫn có thể thắng mạnh nếu phe yếu biết đồng lòng đòng sức với nhau. (Chớ con cọp đánh bại một con sói, đi nghỉ một hơi rồi ra đánh con khác, vậy thị cũng đâu có khó lắm.)

Vạn sự khởi đầu nan. Vạn sự, nghĩa đen là mười ngàn việc; trong trường hợp này thì nghĩa là nhiều việc. Khởi đầu nghĩa là bắt đầu. Nan nghĩa là khó. Bỏ chung lại=việc gì lúc bắt đầu cũng khó.

Phước bất tùng lai, hoạ vô đơn chí. Hmm, chữ tùng có lẽ là chữ trùng đúng hơn (hổng biết nữa). Lost-dude nghe qua vài lần, cũng không hiểu rõ. Đón mò là "việc phúc không đến chung với ai mà việc hoạ thì không đến một mình."

Cuốc đất trồng khoai quạ vô ăn chuối=Cất đuốt trài không quộ va uôi chắn. :cigar:

Tudoi hay anh chị nào biết tại sao chúng ta dùng từ "sở khanh" để gọi những kẻ bạc tình xin giải thích giùm. :)

lost-dude

03-29-2003, 12:34 AM

Mèn ui... typed đã đời, submit cái là thấy Tudoi lạ tay trả lời rồi. Lost-dude <--- Quê xệ một đống. :D

Nhân sanh tự cổ thùy vô tử
Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh

Con người từ xưa đến nay không ai mà không chết, [nhưng hãy sống sao mà] giữ và lưu lại được tấm lòng son để chiếu sáng sử xanh.

Bài "Chí Làm Trai" của Nguyễn Công Trứ Lost-dude có đọc qua, lời chú giải là của một dịch giả, không phải của Lost-dude. Sử xanh là sách sử, nguyên ngày xưa, khi chưa có giấy, người Tàu dùng tre để ghi chép sử và những văn kiện quan trọng, nên gọi là sử xanh (vì tre trúc có màu xanh).

Nam Quốc sơn hà Nam Đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư

Nước Nam Việt có vua Nam Việt,
Sách trên Trời chia biệt rành rành.
Cớ sao giặc dám dòm hành,
Rồi đây bay sẽ tan tành cho coi!

(Bản dịch của Nguyễn Đổng Chi)

Thiên thư nghĩa là sách Trời. Thật ra đó là một cuốn sách do Vương An Thạch, một quân sư/cố vấn cho vua nhà Tống, viết để lấy lại lòng dân cho triều đình. Trong đó có viết là nhà Tống sẽ lấy lại qui quyền như xưa mà không bị hai nước Liêu và nước [gì Lost-dude quên rồi] ức hiếp. Sách Thiên Thư cũng biện hộ tại sao Tể tướng Vương An Thạch bài ra những đạo luật làm khổ nhân dân Trung hoa. Sách rất chi tiết về những hành động của nhà Tống, nhất là mối ngoại giao đối với hai quốc gia phía tây và phía bắc đang quành hành. Nhưng sách ấy không có nơi nào viết về việc xuống đánh Việt Nam. Hai chữ "Thiên thư" là cái chiêu Lý thường Kiệt dùng gậy Vương an Thạch mà đập vào lưng ông ta.

Tudoi

03-29-2003, 12:57 AM

Sở Khanh là một nhân vật đểu giả trong truyện Kiều, chuyên môn lường gạt tình yêu của những cô gái ngây thơ nhẹ dạ như Kiều rồi bỏ cho nên người ta lấy tên nhân vật này để gọi chung những người bạc tình.

Lost dude:
Tudoi giải nghĩa là:

Hộ là ngõ
Đối là song song, tương ứng như cân đối chẳng hạn.
chứ không phãi ngõ đối là câu đối.

qcluu

03-29-2003, 07:34 AM

Woww!!! Forum này có những câu nho hay quá hén :) Những câu mình nghe qua rùi, và có những câu chưa bao giờ nghe hết (Mãnh hổ nan địch quần hồ.), nên cũng học lóm được tí ...

(Tudoi và LostĐude cho qcluu xin mạo mụi gọi tên, thay vì gọi bằng anh, cho gần nha ... Chỉ sợ gọi "anh" thì hai người nghĩ qcluu chê là hai người già :). Co' gi` mong Tudoi va` Lost-Dude su*?a giu`m :))

Những lời giải thích của Tudoi và LostĐude hay quá !!!.... Hy vọng những forum như vầy giúp phần nào trong việc gìn giữ những tinh hoa của văn chương VN (Tudoi, great idea!!!)
Tiếp theo ý của LostĐude về "Sở Khanh", qcluu nhớ đến "Hoạn Thư" cũng trong Kiều mà rạ Đó là nhân vật đại diện cho phái "ghen" ... Cho nên cô/bà nào mà ghen nhiều quá thì có thêm cái nick "Hoạn Thư" :)

Nói đến Kiều, làm qcluu hong thể quên hai câu:

Trong như tiếng hạc bay qua
Đục như nước suối mới sa nửa vời ....

Tiếng hạc sao lại trong ??? :)
Nước suối sao lại đục ??? :)

Hy vọng có dịp mình cùng phân tích hai câu này cho vuị (Hai câu này hong phải "Nho", hong biết có bị bát bỏ hay không đây ??? :) )

quen lalouche

03-29-2003, 08:50 AM

Cám ơn chú Tudoi rất nhiều..cháu chờ để học thêm....
Hôm qua đi ăn cơm ở nhà người bạn, cháu nghe mấy bà lớn tuổi nói " Cô ấy ăn phải dấm chua rồi!" nghĩa là sao hả chú ?..rắc rối quá chừng!

BungRieu

03-29-2003, 10:04 AM

Mới có một tối thôi mà sao có nhiều Post quá ....
Toàn là post hay để BR học thêm không à ....
BR xin cám ơn Chú Tư và tất cả các anh chị đã mở ra
đề mục này và cùng chia xẻ sự hiểu biết của mình với mọi người ...

Wow ...đến bi giờ mới thấy ... có nhiều Anh Chị Cô Chú hay chữ
Nho wá ...... biết đến bao giời BR mới biết nhiều được như vậy đây ...
Chắc là còn phải học lâu lắm mí có thể biết nhiêu như vậy ....

XuanMaiVaCo

03-29-2003, 11:24 AM

Trong như tiếng hạc bay qua
Đục như nước suối mới sa nửa vời ....

Nếu XM không lầm thì hai câu trên là:

Trong như tiếng hạc bay qua
Đục như tiếng suối mới sa nửa vời ....

Theo XM nghĩ thì:
- "TRONG" tượng trưng cho giọng thanh (cao, như giọng Thái Thanh hoặc cao như tiếng hạc, tại lúc đó Cụ Nguyễn Du chưa biết Thái Thanh nên không ví vói TT)
- "ĐỤC" tượng trưng cho giọng trầm ( thấp, như giọng Lệ Thu hoặc như tiếng suối chảy, chứ không phải đục như giọng vịt đực )
- Mới sa nửa vời: tượng thanh tượng hình, nhấn mạnh giọng trầm Giòng suối có chỗ cao chỗ thấp, âm thanh của tiếng suối chảy rất là êm đềm và nhỏ, phải lắng tai mới nge thấy. Nếu nước đang rơi nửa chừng, chưa đụng tới mặt nứơc ở dưới thấp thì đâu gây ra âm thanh nào nữa ngoài cái dư âm của giòng nước ở trên cao.
Đó là một giọng hát tuyệt diệu có bổng có trầm....gồm cả 2,3 octave.
Không biết XM nghĩ vậy có đúng không, nhờ qúy thầy chỉ giáo :)

boteo

03-29-2003, 11:53 AM

Khi coi phim chưởng thường nghe mấy câu như : Thiên la, địa võng Boteo hiểu đại khái là cạm bẩy khắp nơi nhưng nghĩa đen thế nào thì hổng rõ, các anh chị nào hiểu xin giải nghĩa dùm (võng ở đây chẳng lẽ là các võng mà ở VN thường dùng ???) À còn các câu mà các nhà sư hay nói :"Thiện tai, thiện tai" . Boteo cũng hổng hiểu nghĩa 2 chữ này luôn

qcluu

03-29-2003, 12:40 PM

XM,

Cám ơn XM nha... Hình "tiếng" có lẽ đúng hơn là "nước" ... đó XM... Nếu qcluu nhớ không lầm là nghĩa bóng của hai câu này là Nguyen Du muốn tả tâm trạng buồn của Kiều lúc đang ở "Lầu Xanh" (Lâu quá hong xem lại Kiều nên qcluu hong nhớ rõ) ... Càng đọc Kiều càng thấy cái hay của ND... Nghĩ cái tiếng suối mới "sa nửa vời" thì sao mà nghe cho rõ được, mà ND lại cảm được cái âm thanh đó cho vào Kiều ... quá hay :)

Originally posted by XuanMaiVaCo
Nếu XM không lầm thì hai câu trên là:

Trong như tiếng hạc bay qua
Đục như tiếng suối mới sa nửa vời ....

Theo XM nghĩ thì:
- "TRONG" tượng trưng cho giọng thanh (cao, như giọng Thái Thanh hoặc cao như tiếng hạc, tại lúc đó Cụ Nguyễn Du chưa biết Thái Thanh nên không ví vói TT)
- "ĐỤC" tượng trưng cho giọng trầm ( thấp, như giọng Lệ Thu hoặc như tiếng suối chảy, chứ không phải đục như giọng vịt đực )
- Mới sa nửa vời: tượng thanh tượng hình, nhấn mạnh giọng trầm Giòng suối có chỗ cao chỗ thấp, âm thanh của tiếng suối chảy rất là êm đềm và nhỏ, phải lắng tai mới nge thấỵ Nếu nước đang rơi nửa chừng, chưa đụng tới mặt nứơc ở dưới thấp thì đâu gây ra âm thanh nào nữa ngoài cái dư âm của giòng nước ở trên caọ
Đó là một giọng hát tuyệt diệu có bổng có trầm....gồm cả 2,3 octavẹ
Không biết XM nghĩ vậy có đúng không, nhờ qúy thầy chỉ giáo :)

lost-dude

03-29-2003, 12:41 PM

Cám ơn Tudoi và qcluu đã phải nghĩa giùm. :) :) :)

XuanMaiVaCo

03-29-2003, 01:03 PM

Chắc XM lầm to, không nhớ rõ hai câu thơ trên trong đoạn nào. Nhưng nghĩ lại thì không phải Cụ ND tả về giọng hát của Thúy Kiều đâu, giọng đàn bà mà đục thì hết thuốc chữa rồi.
Anh Tú ôi, làm ơn giải thích dùm đi.
Học thầy Bùi Giáng đã trả lại thầy hết rồi.
XM nhớ lại thêm một câu: "NƯỚC ĐỔ ĐẦU VỊT"

boteo

03-29-2003, 02:01 PM

Hai câu này hình như là tả tiếng đàn, nàng Kiều đánh đàn sau khi chàng Kim, nàng Kiều non thề biển hẹn :p

Tóc tơ căn vặn tấc lòng
Trăm năm tạc một chữ đồng đến xương (hổng biết chữ đồng này là gì ?)

XiMuiCaNaMeChua

03-29-2003, 03:23 PM

wow ....food for the brain :) cám ơn chú TuDoi :)

qcluu

03-29-2003, 08:50 PM

Originally posted by XuanMaiVaCo
Chắc XM lầm to, không nhớ rõ hai câu thơ trên trong đoạn nàọ Nhưng nghĩ lại thì không phải Cụ ND tả về giọng hát của Thúy Kiều đâu, giọng đàn bà mà đục thì hết thuốc chữa rồị
Anh Tú ôi, làm ơn giải thích dùm đị
Học thầy Bùi Giáng đã trả lại thầy hết rồị
XM nhớ lại thêm một câu: "NƯỚC ĐỔ ĐẦU VỊT"

Ụa ai nói là tả về giọng Thúy Kiều hát dzị, XM??? :) Đúng là hết thuốc chữa thiệt mờ :D . Hy vọng là hong phải cái post của qcluu :) qcluu nói là có lẽ lúc đó là cụ ND tả "tâm trạng buồn" của Kiều trong "Thanh Lâu" chứ hong phải "giọng hát kiều". XM đọc lại cái post đi cho chắc :)

Hình như là tiếng đàn Kiều thì phải giống như Boteo nói :)

XuanMaiVaCo

03-30-2003, 02:00 AM

XM nói chính XM lầm chứ đâu có nói qcluu.

Mấy chục năm rồi, bây giờ nhờ qcluu nhắc lài Truyện Kiều, thì XM mới dần dần nhớ lại chút ít còn sót trong tiềm thức, nhưng vẫn chưa mạch lạc, như người vừa tỉnh cơn mê.... Chắc phải nhờ qcluu và Tudoi cho xin vài ly cà phê.

qcluu

03-30-2003, 11:02 AM

Originally posted by XuanMaiVaCo
XM nói chính XM lầm chứ đâu có nói qcluụ

Mấy chục năm rồi, bây giờ nhờ qcluu nhắc lài Truyện Kiều, thì XM mới dần dần nhớ lại chút ít còn sót trong tiềm thức, nhưng vẫn chưa mạch lạc, như người vừa tỉnh cơn mê.... Chắc phải nhờ qcluu và Tudoi cho xin vài ly cà phê.

Oops!!! Xin lỗi qcluu đã hiểu lầm XM nữa rùi :) ... Chắc qcluu cũng nửa tỉnh nữa mê luôn quá .... Dzị cho qcluu xin uống ké ly cà fe của XM luôn nha :)

qcluu cũng vậy thui XM. Cũng mười mấy năm hong có coi lại Truyện Kiều ... Nhưng XM hiểu và giải thích một cách rất mạch lạc về hai câu thơ trên là cũng hay quá đó XM. qcluu lúc xưa thích truyện Kiều lắm ... nhưng chĩ nhớ mang mán mấy câu (theo qcluu nghĩ là hay hay thui) ... Chẳng hạn như:

Thân tàn gạn đục khơi trong
Là nhờ quân tử khác lòng người ta ....

Mong được học hỏi thêm ở quí anh chị em và ở XM nhiều hơn ...

qcluu

03-30-2003, 11:24 AM

Lúc xưa qcluu có nghe qua ma^'y câu sau, nhưng không rõ xuất xứ của mấy câu này từ đâu và tác giả là aị Quí anh chị em nào có nghe qua xin đóng góp hoặc chỉ giáo dùm nếu qcluu có sơ sót phần nào khi viết lại, hay hiểu say nghĩa:

1) Thanh thiên nhất đoá vân
2) Hồng lô nhất điểm tuyết
3) Thưởng uyển nhất tri hoa
4) Dao chì (?) nhất phiến nguyệt

5) Than ôi !!! Vân táng, tuyết tan, hoa tàn, nguyệt khuyết ....

Theo qcluu hiểu nghĩa đen là:
1) Trời xanh chỉ có một áng mây
2) Trong cái bếp lửa hồng, chỉ có một ngọn lửa trắng
3) Trong vườn thượng uyển (của vua???) chỉ có một bông hoa (tri hoa)... Không hiểu tại sao gọi là "tri hoa"
4) Dưới đáy hồ (???) chỉ có một ánh trăng (???)
5) Than ôi !!! Mây bay đi, tuyết tan, hoa tàn và nguyệt cũng khuyết ...

qcluu hiểu nôm na là nghĩa bóng của mấy câu này muốn nói về sự "nhất thời" của những cái đẹp ... những cái độc nhất .... Không có tồn tại được lâu ...

qcluu hy vọng quí anh chị em nào có biết qua mấy câu này đóng góp cho rõ nghĩ thêm dzùm để mình cùng học hỏi ...

Cám ơn trước !!!

Tudoi

03-30-2003, 01:17 PM

To Boteo:

Thiên la địa võng:

Thiên: trời
La: cái lưới (bẫy chim)
Địa: đất
võng : cái lưới

Câu này hiểu theo nghĩa bóng là trên dưới bốn phương đều bị bao vây.

Thiện tai, thiện tai: Lành thay, lành thay.

To bé Quyên:

Dấm chua: chỉ người đàn bà ghen.
Có điển tích cố sự này, nhờ BungRieu post lên, không có chú sẽ post, hiện giờ chú không có thời giờ nhiều.

To Xuan Mai: Tudoi không biết truyện Kiều nhiều nên không dám bàn luận :( :( :(

To qcluu:

Câu này Tudoi cũng nghe qua và cũng không còn nhớ rõ mà cái gì Tudoi không biết rõ, thì không dám nói. Nhưng Tudoi cũng biết các nghĩa ở câu này được 80 % và có thể viết lại đúng hơn. Nếu qcluu không cười thì Tudoi sẽ tạm thời giải nghĩa và đang chờ viện binh :) cũng như chờ đợi các bạn khác có sự giải thích rõ ràng và rành mạch hơn.

Câu này là của thiền sư....(Tudoi quên tên rồi :p )

Thanh thiên nhất đoá vân (Trời xanh có một đám mây như một đoá hoa)
Hồng Lô nhất điểm tuyết ( ....có một dấu chấm tuyết)
Thượng uyển nhất chi hoa (Trong vườn hoa có một nhánh bông chi=nhánh)
Dao trì nhất phiến nguyệt (Duới đáy hồ lấp lánh một ánh trăng)

Ô hô, vân táng, tuyết tan, hoa tàn, nguyệt khuyết.

qcluu

03-30-2003, 01:31 PM

Originally posted by Tudoi
To Boteo:

Thiên la địa võng:

Thiên: trời
La: cái lưới (bẫy chim)
Địa: đất
võng : cái lưới

Câu này hiểu theo nghĩa bóng là trên dưới bốn phương đều bị bao vâỵ

Thiện tai, thiện tai: Lành thay, lành thaỵ

To bé Quyên:

Dấm chua: chỉ người đàn bà ghen.
Có điển tích cố sự này, nhờ BungRieu post lên, không có chú sẽ post, hiện giờ chú không có thời giờ nhiềụ

To Xuan Mai: Tudoi không biết truyện Kiều nhiều nên không dám bàn luận :( :( :(

To qcluu:

Câu này Tudoi cũng nghe qua và cũng không còn nhớ rõ mà cái gì Tudoi không biết rõ, thì không dám nóị Nhưng Tudoi cũng biết các nghĩa ở câu này được 80 % và có thể viết lại đúng hơn. Nếu qcluu không cười thì Tudoi sẽ tạm thời giải nghĩa và đang chờ viện binh :) cũng như chờ đợi các bạn khác có sự giải thích rõ ràng và rành mạch hơn.

Câu này là của thiền sư....(Tudoi quên tên rồi :p )

Thanh thiên nhất đoá vân (Trời xanh có một đám mây như một đoá hoa)
Hồng Lô nhất điểm tuyết ( ....có một dấu chấm tuyết)
Thượng uyển nhất chi hoa (Trong vườn hoa có một nhánh bông chi=nhánh)
Dao trì nhất phiến nguyệt (Duới đáy hồ lấp lánh một ánh trăng)

Than ôi, vân táng, tuyết tan, hoa tàn, nguyệt khuyết.

Cám ơn anh Tudoi RẤT nhiều :)

Chúc anh một ngày vui vẻ

quen lalouche

03-30-2003, 03:14 PM

Thưa các chú,

Ở nhà cháu có quyển "Truyện Thúy Kiều do Ô. Bùi Kỷ và Trần Trọng Kim hiệu khảo" xuất bản năm 1968, cháu tìm được ở trang 82, đoạn Thúy Kiều đánh đàn cho Kim Trọng nghe:
...............
Trong như tiếng hạc bay qua,
Đục như nước suối mới sa nửa vời;
Tiếng khoan như gió thoảng ngoài,
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa (4)
...............

Chú thích số 4 như sau:

Mấy câu này là dịch bài thơ Cầm, trong Đường-thi:

Sơ nghi táp-táp lương phong động,
Hựu tự tiêu-tiêu mộ vũ linh;
Cận nhược lưu tuyền lai bích chưởng,
Viễn như huyền hạc hạ thanh-minh

cháu đọc xong chẳng hiểu gì cả, chú Tudoi ơi làm ơn giải nghĩa cho cháu với....

qcluu

03-30-2003, 04:04 PM

Theo như trong quyển Kiều mà qcluu đang có của Bùi Kỷ và Trần Trọng Kim Hiệu Thảo xuất bản năm 1997 thì nói là "nước suối" chứ hong phải "tiếng suối" đó XM. Hai câu đó như sau:

Trong như tiếng hạc bay qua
Đục như nước suối mới sa nửa vời

Đây là hai câu thứ 481 và 482 ở trang 41 trong quyển Kiều nói trên. Sau khi thấy "nước suối" ở đây thì qcluu lại bị confused.... Hay là đây là sự sơ sót của tác giả Bùi Kỷ và Trần Trọng Kim ??? Hay là cụ Nguyễn Du cố tình dùng "nước suối" để diễn đạt ý nào khác chăng??? Hy vọng quí anh chị giúp nghĩa giùm.

Để biết thêm hai câu này năm với những câu nào trong Kiều, qcluu có viết thêm vài câu trước và sau hai câu này sau đây....

Quá quan này khúc Chiêu Quân,
Nửa phần luyến chúa, nửa phần tư giạ

Trong như tiếng hạc bay qua,
Đục như nước suối mới sa nửa vờị

Tiếng khoan như gió thoảng ngoài,
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưạ
Ngọn đèn khi tỏ khi mờ,
Khiến người ngồi đó cũng ngơ ngẫn sầụ

XuanMaiVaCo

03-31-2003, 12:20 AM

XM xin nhận sự sai lầm lớn của mình.
quen lalouche có ấn bản 1967 và qcluu ấn bản 1997, thì làm sao sai được, đừng nói 2 cụ có sơ sót, 2 cụ về bóp cổ XM chít.
Xin lalouche và qcluu nhận của XM mỗi người một bái. :)

qcluu

03-31-2003, 07:05 AM

Originally posted by XuanMaiVaCo
XM xin nhận sự sai lầm lớn của mình.
quen lalouche có ấn bản 1967 và qcluu ấn bản 1997, thì làm sao sai được, đừng nói 2 cụ có sơ sót, 2 cụ về bóp cổ XM chít.
Xin lalouche và qcluu nhận của XM mỗi người một báị :)

:D :D :D
Hong có sao đâu XM ui .... Sau khi qcluu được lời giải thích của XM thì mình cũng nghĩ giống như XM vậy, "tiếng suối" mới đúng nghĩa hơn "nước suối". Nhưng sau khi xem lại sách Kiều nói trên, thì qcluu lại thêm phân vân ... Mong được sự giải thích thêm từ quí anh chị em trong này ...

Vit troi

03-31-2003, 08:38 AM

Câu giải thícch Môn đăng hộ đối của Lost dude là đúng vì theo Tudoi nói là môn đương thì từ xưa tới giờ chưa bao giờ nghe cả.
nhưng tóm lại thì là hai nhà phải cân xứng với nhau còn dịch xát nghĩa thì lost dude chính xác hơn.

Tudoi

03-31-2003, 12:14 PM

To Vit troi:
Bạn có bao giờ xem cải lương hồ quãng không. Nếu có bạn sẽ nghe nghệ sỉ Thanh Tòng hát trong tuồng rằng:

Môn đương hộ đối chứ không phãi Môn đăng hộ đối.

Điều này dễ hiểu vì cha của NS Thanh Tòng là Minh Tơ người giỏi chữ nho cho nên khi đặt tuồng bắt buộc phãi viết đúng chữ và truyền chữ cũng như truyền nghề hát lại cho con. Nếu bạn không tin biên thư về VN hỏi nghệ sĩ Thanh Tòng thì sẽ hiểu rõ hơn

Như đã nói, vì bị phát âm sai (kỵ huý vua, quan gì đó hay sự phát âm sai lệch của địa phương) cho nên nghĩa chữ sai truyền đến bây giờ và người ta đã lầm không còn nhớ hay biết rõ nghĩa chữ đúng đắn của nó nữa.

boteo

03-31-2003, 01:03 PM

Boteo vào đây thường chỉ xin, chỉa nhạc, software về ít khi nào lang thang lòng vòng, nay streamload ra luật mới nên "thất nghiệp" :D,ông bà đã dạy "nhàn cư vi bất thiện" nôm na "rảnh quá thì đi phá làng, phá xóm :p. Hôm nay boteo xin phép các trưởng bối cùng các bạn được loạn bàn 1 tí .... hihi tiếng suối hay nước suối

Trong như tiếng hạc bay qua,
Đục như nước (?) mới sa nửa vờị
Tiếng khoan như gió thoảng ngoài,
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa

Theo bản truyện Kiều của hai tiền bối học thức uyên thâm Trần Trọng Kim & Bùi Kỷ thì phải là "nước suối" và theo phần Bungreu post là "tiếng suối". Vậy thì bản nào mới đúng ????

Nếu hỏi boteo thì bt xin thưa "tiếng suối" chứ không thể "nước suối" được. 4 câu trên tả tài nghệ đánh đàn của nàng Kiều, trong khúc nhạc -nàng Kiều biểu diển lấy le :) với Kim lang- Chỉ với 4 câu này cụ Nguyễn Du tả về âm điệu lẫn nhịp điệu. Âm điệu thì khi trầm khi bổng, nhịp điệu thì lúc khoan lúc nhặt. Có lẽ là 1 bản giao hưởng Beethoven chăng :) ? Trong khổ thơ trên chúng ta có: "Tiếng khoan như gió" đối với "Tiếng mau sầm sập" ở dưới thì phần trên nên là "Đục như tiếng suối" để đối với "Trong như tiếng hạc" như vậy phần đối với chỉnh . "Nước suối" là 1 vật thể đối với "âm thanh" được.

Đây là ý kiến của bt có sai sót gì xin các vị trưởng bối, các anh chị, các bạn tự nhiên chỉ giáo :flower:

convitcon

03-31-2003, 02:23 PM

thiệt là thú vị ,

Câu

Mãnh hổ nan địch quần hồ .

theo sự giải thích của các vị thì đúng và hay lắm :D
Nhưng câu của convitcon được nghe với ý giải tương tự là :

Mãnh hổ sa nan địch quần hồ .

Một con cọp khi đã sa cơ thì khó lòng chống chọi với 1 số con hồ .

Hổ : sức mạnh / người quân tử
Hồ : kẻ yếu / kẻ tiểu nhân .

Lý do tại sao người ta nói con "hồ" (chồn , cáo) mà hông nói những con khác cũng vì ý này mà ra . Theo sự giải thích của cô giáo Châu :)

Vit troi

03-31-2003, 03:41 PM

Thiên thượng phù vân như bạch y
Tu du hốt biến vi thương cẩu.

qcluu

03-31-2003, 04:37 PM

Cám ơn boteo đã giải thích rành mạch hai câu này ... Đúng là tiếng Việt phong phú quá!!! Theo như cái URL này cũng nói là nước suối chứ hong phải tiếng suối ...

http://www.catholic.org.tw/vntaiwan/congdoan/tiengdan.htm

Hơn nữa, theo bản dịch tiếng anh (ở http://www.gened.arizona.edu/harrison/confucianasia/readings/kieu.htm)
thì hai câu này như sau:

481: Clear notes like cries of egrets flying past;
482: dark tones like torrents tumbling in mid‑coursẹ

Tra tự điển thì torrents là "white water or fast-moving water" có vẻ tượng hình hơn là tượng thanh...

Còn câu 481 thì lại nói là "criesof egrets", tượng thanh....

Nhưng thôi càng tìm hiểu thì càng phân vân thêm. Chắc mình tạm cho là "tiếng" suối như Boteo nghĩ và giải thích, và mong quí trưởng bối đóng góp giùm nếu có gì sơ sót ....

Originally posted by boteo
Boteo vào đây thường chỉ xin, chỉa nhạc, software về ít khi nào lang thang lòng vòng, nay streamload ra luật mới nên "thất nghiệp" :D,ông bà đã dạy "nhàn cư vi bất thiện" nôm na "rảnh quá thì đi phá làng, phá xóm :p. Hôm nay boteo xin phép các trưởng bối cùng các bạn được loạn bàn 1 tí .... hihi tiếng suối hay nước suối

Trong như tiếng hạc bay qua,
Đục như nước (?) mới sa nửa vờị
Tiếng khoan như gió thoảng ngoài,
Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa

Theo bản truyện Kiều của hai tiền bối học thức uyên thâm Trần Trọng Kim & Bùi Kỷ thì phải là "nước suối" và theo phần Bungreu post là "tiếng suối". Vậy thì bản nào mới đúng ????

Nếu hỏi boteo thì bt xin thưa "tiếng suối" chứ không thể "nước suối" được. 4 câu trên tả tài nghệ đánh đàn của nàng Kiều, trong khúc nhạc -nàng Kiều biểu diển lấy le :) với Kim lang- Chỉ với 4 câu này cụ Nguyễn Du tả về âm điệu lẫn nhịp điệụ Âm điệu thì khi trầm khi bổng, nhịp điệu thì lúc khoan lúc nhặt. Có lẽ là 1 bản giao hưởng Beethoven chăng :) ? Trong khổ thơ trên chúng ta có: "Tiếng khoan như gió" đối với "Tiếng mau sầm sập" ở dưới thì phần trên nên là "Đục như tiếng suối" để đối với "Trong như tiếng hạc" như vậy phần đối với chỉnh . "Nước suối" là 1 vật thể đối với "âm thanh" được.

Đây là ý kiến của bt có sai sót gì xin các vị trưởng bối, các anh chị, các bạn tự nhiên chỉ giáo :flower:

quen lalouche

03-31-2003, 08:24 PM

Q. không dám nhận 1 bái của chú Xuanmaivaco đâu, cháu lo học từ các vị còn chưa xong, thật là càng đọc thì càng thấy sự hiểu biết của mình là con số zéro to tướng...

Kevin95

04-01-2003, 01:48 PM

QUOTE]Originally posted by Tudoi

Môn đương hộ đối chứ không phãi Môn đăng hộ đối.

[/QUOTE]

Tôi đồng ý với Tudoi , nhưng trong ngôn ngữ nhiều khi một số từ nhất là những từ vay mượn từ ngoại ngữ được viết sai hay phát âm sai nhưng nếu được đa số người xử dụng và hiểu như vậy trong một thời gian dài thì từ đó coi như là đúng .
Thí dụ như từ " thượng mã phong " đáng lý phải gọi là " mã thượng phong " nhưng đa số người vẫn xử dụng như vậy thì cũng không nên sửa sai lại làm chi .

Nick

04-01-2003, 02:25 PM

Trời trời, bro qcluu sổ (xổ :) ) nho nữa kìa :D

Nho chùm của Nick nè
Nam vô tửu như kỳ vô phong Dzô 100% nè, phẻ hả bro :cheer:
Sẳn dzô 1 ly với sư huynh Xỉn lai rai đói dài dài nữa nè 100% :cheer:

Còn có câu gì đó bro qcluu Tửu phùng tri kỷ thiên ...gì đó

Giải thích dùm Nick luôn nha

qcluu

04-01-2003, 03:31 PM

Originally posted by Nick
Trời trời, bro qcluu sổ (xổ :) ) nho nữa kìa :D

Qcluu cũng thích học thêm "nho" lắm ... Nên thấy anh Tudoi mở cái thread này thì mừng quá ... Cám ơn anh Tudoi nhiều lắm .... Có dịp cho qcluu học hỏi thêm dzị mờ :)

Nho chùm của Nick nè
Nam vô tửu như kỳ vô phong Dzô 100% nè, phẻ hả bro :cheer:
Sẳn dzô 1 ly với sư huynh Xỉn lai rai đói dài dài nữa nè 100% :cheer:

Còn có câu gì đó bro qcluu Tửu phùng tri kỷ thiên ...gì đó

Giải thích dùm Nick luôn nha

Khà khà khà :) Ừ dzô bro :cheer: :cheer:

oh bro Nick ui ... câu đó theo qcluu hong lầm là như sau, mong sự đóng góp của quí ACE để mình cùng học hỏi nha:

1. Tửu phùng tri kỷ thiên bôi thiểu
2. Quát bất đầu cơ bán cú đa

Tửu = rượu
phùng = gặp
tri kỷ = bạn thân, bạn biết mình
thiên = ngàn
bôi = ly/chung uống rượu
thiểu = thiếu

Quát = nói chuyện
bất = không
đầu cơ = hạp gu ????
bán = nửa
cú = câu
đa = nhiều...

Ddại cái hai câu đó là
1. Rượu gặp bạn thân thì ngàn ly cũng thiếu (dzô bro :cheer: :cheer: )
2. Nói chuyện mà không hạp thì nửa câu cũng nhiều

Có gì sơ só mong quí ACE đóng góp giùm nghen ....

Chúc quí ACE một ngày vui vẻ

BungRieu

04-02-2003, 01:09 AM

wow ... cám ơn Anh qcluu nha ...
coi dzị muh Anh cũng rành Nho wá nha ....
hy vọng ... anh sẽ thường xuyên đóng góp để mọi
người cùng được học hỏi thêm ... BR đã học thêm của Anh
và trong VCB được nhiều lắm .... :) ..:D ...

qcluu

04-02-2003, 06:46 AM

Anh hong dám ... Cám ơn BR!!! Anh biết sơ sơ thui, nhưng tại vì muốn học hỏi thêm và sửa sai những gì mình biết, nên post lên đây và mong sự đóng góp của quí trưởng thượng để chúng ta cùng học hỏi nha.... Mình càng biết thì lại thấy mình biết thêm những thì mình hong biết :D Anh thích "nho" lắm BR... Học nhiều ở cha và ông nội của anh thui :D

Có câu nho này anh cũng thích nữa nè:

Kiến nghĩa bất di vô dõng giả

qcluu giải thích nôm na ra đây mong quí ACE đóng góp xây dựng giùm... Tại vì nếu mình hong nói ra thì hong ai biết mà giúp đóng góp ý kiến cho mình :D

Kiến = thấy
Nghĩa= việc chính nghĩa, việc thiện
Bất = không
Di = hành động
Vô = không
dõng= mạnh (hiểu từ câu: hữu dõng vô mưu: có sức mạnh mà hong có trí khôn)
giả = người

Ddại khái câu này muốn nói là:

Thấy việc nghĩ mà hong ra tay giúp thì hong phải là người ma.nh/anh hùng ...

Vit troi

04-02-2003, 07:00 AM

Originally posted by Vit troi
Thiên thượng phù vân như bạch y
Tu du hốt biến vi thương cẩu.

hai câu này VT thường thấy trong một vài tờ báo ở VN ngày xưa
gọi nôm na là" mây chó "quí vị trong này có cao kiến gì cho thực sự ý nghĩa của nó.

qcluu

04-02-2003, 07:20 AM

Originally posted by Vit troi
hai câu này VT thường thấy trong một vài tờ báo ở VN ngày xưa
gọi nôm na là" mây chó "quí vị trong này có cao kiến gì cho thực sự ý nghĩa của nó.

Qcluu chưa bao giờ nghe qua hai câu này hết, và cũng hong biết rõ nghĩa lắm, nên hong dám ... :( .... Trong khi qcluu sưu tầm thêm về nghĩa của hai câu này, mong được sự giúp đỡ của quí ACE khác giải nghĩa giùm cho Vit troi....

Tudoi

04-02-2003, 11:58 AM

To Vit troi:
Thiên thượng phù vân như bạch y
Tu du hốt biến vi thương cẩu

hay đúng ra

Tu du hốt biến vi vân cẩu

Hai câu này có nghĩa là:
Trên trời có đám mây như áo trắng
Phút chốc biến thành mây chó.

Mây chó theo như trong sách vỡ đó là đám mây mà nguời ta nhìn vào giống hình con chó và mang lại xui xẽo, cho nên có câu thơ

Bức tranh vân cẩu vẽ người tang thương

To qcluu:

Cám ơn anh đã ủng hộ nhiệt tình và Tudoi rất lấy làm vui khi anh đã hài lòng Thread này. Anh rành chữ nho quá trời luôn đó :flower: :flower: :flower:

Kevin95

04-02-2003, 12:55 PM

qcluu

04-02-2003, 06:27 PM

Anh Tudoi:
Cám ơn anh nhiều đã có những mỹ ý trên ... qcluu hong dám nhận chữ "rành" của anh tại vì qcluu cũng đang chập chững thôi, và mong học ở anh cũng như quí ACE khác nhiều lắm ...

Anh Kevin95:
Cám ơn anh đã đóng góp xây dựng những ý trên....

qcluu chỉ nhớ câu này trong tiềm thức vì thấy cái nghĩa nó hay, và thỉnh thoảng cũng nghe câu này qua từ bậc cha, chú và bác, nhưng chưa bao giờ nghe là có chữ "phi" trong câu này hết. Vì hong có sách để chứng minh nguyên câu, cho nên qcluu cũng hong biết "vô" là đúng hay "phi" là đúng nữa ... Nếu bỏ chử "phải" để cho nó đúng nghĩ với chử "vô" thì nghĩa của câu này chắc cũng hong thay đổi cho lắm....Cho nên qcluu nghĩ nghĩa "nôm na" của câu này là:
Thấy việc nghĩa không ra tay giúp, không là người anh hùng.... (qcluu bỏ đi chử "phải") :D

Còn chữ "dõng" qcluu có nghe qua trong câu này và cũng nghe qua trong câu "Hữu dõng vô mưu" nói trên, cho nên qcluu cũng hong chắc "dũng" là đúng...

Vì lẽ đó, qcluu muốn đem ra đây để anh em mình cùng đóng góp coi cái nào đúng/sai...
Mong quí anh chị em nào có xem qua mí câu này từ trong sách nào hay ở đâu, làm ơn đóng góp xây dựng để mình học hỏi thêm ....

Anh Tudoi đâu rùi ... làm ơn giúp giùm tu.i em :D...
qcluu xin cám ơn trước nha :)

Vit troi

04-02-2003, 07:07 PM

dủng là chử đọc trại đi của chử dỏng chử nho không thể dịch xát nghĩa được tùy theo câu nếu dịch từng chử một đôi khi mất đi ý nghĩa thâm thuỳ của cổ nhân. cũ như câu

quân bất kiến hoàng hà chi vị thuỷ
thiên thượng lai đáo hải bất phục hồi.

nếu dịch từng chừ một :
nhà ngưoi há chẳng thấy nước sông hoàng hà từ trên trời rơi xuống chảy ra biển không quay trở lại không cò ỳ nghĩ gì cả. còn như

mây chó có nghĩa là đièm xấu sự thay đổi bất thường,

qcluu

04-02-2003, 07:56 PM

Originally posted by Vit troi
dủng là chử đọc trại đi của chử dỏng chử nho không thể dịch xát nghĩa được tùy theo câu nếu dịch từng chử một đôi khi mất đi ý nghĩa thâm thuỳ của cổ nhân.

qcluu đồng ý với Vit Trời ở điểm này .... Chẳng hạn như trong câu...

Quân tử nhất ngôn

Theo qcluu nghĩ, nếu dịch xát từng chử một có nghĩa là : Người quân tử một lời ... Nghĩa này có vẽ không rõ ràng lắm cho người nghe ... Nhưng nếu nói là "Người quân tử nói một lời thôi... chứ không có nói đi nói lại" thì hơi rõ ràng hơn :) ...Dù xát nghĩa hay không, miễn sao lời giải thích mình có hiệu quả đối với người nghe và đừng mất đi nghĩa quan trọng của câu/chữ nho, theo qcluu nghĩ, không đến nỗi sai lắm (theo thuyết tương đối mà thôi...)

cũ như câu

quân bất kiến hoàng hà chi vị thuỷ
thiên thượng lai đáo hải bất phục hồị

nếu dịch từng chừ một :
nhà ngưoi há chẳng thấy nước sông hoàng hà từ trên trời rơi xuống chảy ra biển không quay trở lại không cò ỳ nghĩ gì cả. còn như

mây chó có nghĩa là đièm xấu sự thay đổi bất thường,

Chim Viet

04-02-2003, 08:40 PM

Originally posted by qcluu
Lúc xưa qcluu có nghe qua ma^'y câu sau, nhưng không rõ xuất xứ của mấy câu này từ đâu và tác giả là aị Quí anh chị em nào có nghe qua xin đóng góp hoặc chỉ giáo dùm nếu qcluu có sơ sót phần nào khi viết lại, hay hiểu say nghĩa:

1) Thanh thiên nhất đoá vân
2) Hồng lô nhất điểm tuyết
3) Thưởng uyển nhất tri hoa
4) Dao chì (?) nhất phiến nguyệt

5) Than ôi !!! Vân táng, tuyết tan, hoa tàn, nguyệt khuyết ....

Theo qcluu hiểu nghĩa đen là:
1) Trời xanh chỉ có một áng mây
2) Trong cái bếp lửa hồng, chỉ có một ngọn lửa trắng
3) Trong vườn thượng uyển (của vua???) chỉ có một bông hoa (tri hoa)... Không hiểu tại sao gọi là "tri hoa"
4) Dưới đáy hồ (???) chỉ có một ánh trăng (???)
5) Than ôi !!! Mây bay đi, tuyết tan, hoa tàn và nguyệt cũng khuyết ...

qcluu hiểu nôm na là nghĩa bóng của mấy câu này muốn nói về sự "nhất thời" của những cái đẹp ... những cái độc nhất .... Không có tồn tại được lâu ...

qcluu hy vọng quí anh chị em nào có biết qua mấy câu này đóng góp cho rõ nghĩ thêm dzùm để mình cùng học hỏi ...

Cám ơn trước !!!

Mến gởi anh QCLuu:
CV xin phép được giải đáp phần nào thắc mắc của anh.
Bài thơ trên CV lúc còn đi học đã được thầy việt văn giảng và vì thich bài này cũng như coi nó là một niềm tự hào của dân tộc VN ta nên CV vẫn còn nhớ.
Bài thơ này do Trạng Nguyên Mạc Đỉnh Chi(1280-1350)đời nhà Trần làm khi đi sứ sang Trung Hoa(nhà Nguyên).
Lúc ấy khi MĐC vào tiếp kiến vua Nguyên đúng lúc có 1 công chúa vừa qua đời ,vua Nguyên muốn thử tài nên đưa ông 1 tờ giấy và bảo làm 1 bài văn tế,ông thấy trên tờ giấy chỉ có 1 chữ NHẤT,không suy nghĩ lâu ông đã làm ra bài thơ này(xin được chép lại):
Thanh thiên nhất đóa vân
Hồng lô nhất điểm tuyết,
Thương uyển nhất chi hoa,
Dao trì nhất phiến nguyệt.
Y! Vân tán, tuyết tiêu,
Hoa tàn, nguyệt khuyết!

Vua Nguyên rất khâm phục tài nghệ của ông và phong ông làm "Lưỡng Quốc Trạng Nguyên"Thật cũng đáng tự hào cho dân Việt chúng ta ,phải không các bạn :flower:

Câu chuyện về bài thơ này đã nhiều sách sử cũng như văn học chép lại với những tiểu tiết hơi khác nhau chút ít nhưng nội dung chính là như vậy.
Mong QCLuu hài lòng :) :)

qcluu

04-02-2003, 09:16 PM

Kính xin thành thật cảm ơn anh ChimViet rất nhiều về câu trả lời mạch lạc của anh cũng như sự đóng góp chân tình về mấy câu thơ trên cho đúng hơn.... Khi đọc đến câu anh nói

đúng lúc có 1 công chúa vừa qua đời

thì tiềm thức mới gợi lại cho qcluu nhớ là có được nghe "có 1 công chúa vừa qua đời" trong câu chuyện này :D ...

Theo như anh kể, thì đây đúng là một niềm tự hào cho dân tộc Viet Nam chúng tạ

Kính,
qcluu

Originally posted by Chim Viet
Mến gởi anh QCLuu:
CV xin phép được giải đáp phần nào thắc mắc của anh.
Bài thơ trên CV lúc còn đi học đã được thầy việt văn giảng và vì thich bài này cũng như coi nó là một niềm tự hào của dân tộc VN ta nên CV vẫn còn nhớ.
Bài thơ này do Trạng Nguyên Mạc Đỉnh Chi(1280-1350)đời nhà Trần làm khi đi sứ sang Trung Hoănhà Nguyên).
Lúc ấy khi MĐC vào tiếp kiến vua Nguyên đúng lúc có 1 công chúa vừa qua đời ,vua Nguyên muốn thử tài nên đưa ông 1 tờ giấy và bảo làm 1 bài văn tế,ông thấy trên tờ giấy chỉ có 1 chữ NHẤT,không suy nghĩ lâu ông đã làm ra bài thơ này(xin được chép lại):
Thanh thiên nhất đóa vân
Hồng lô nhất điểm tuyết,
Thương uyển nhất chi hoa,
Dao trì nhất phiến nguyệt.
Y! Vân tán, tuyết tiêu,
Hoa tàn, nguyệt khuyết!

Vua Nguyên rất khâm phục tài nghệ của ông và phong ông làm "Lưỡng Quốc Trạng Nguyên"Thật cũng đáng tự hào cho dân Việt chúng ta ,phải không các bạn :flower:

Câu chuyện về bài thơ này đã nhiều sách sử cũng như văn học chép lại với những tiểu tiết hơi khác nhau chút ít nhưng nội dung chính là như vậỵ
Mong QCLuu hài lòng :) :)

Chim Viet

04-02-2003, 09:36 PM

Originally posted by qcluu

Kiến nghĩa bất di vô dõng giả

qcluu giải thích nôm na ra đây mong quí ACE đóng góp xây dựng giùm... Tại vì nếu mình hong nói ra thì hong ai biết mà giúp đóng góp ý kiến cho mình :D

Kiến = thấy
Nghĩa= việc chính nghĩa, việc thiện
Bất = không
Di = hành động
Vô = không
dõng= mạnh (hiểu từ câu: hữu dõng vô mưu: có sức mạnh mà hong có trí khôn)
giả = người

Ddại khái câu này muốn nói là:

Thấy việc nghĩ mà hong ra tay giúp thì hong phải là người ma.nh/anh hùng ...

Theo CV biết,câu này viết đúng phải là:
Kiến nghĩa (hay ngãi) bất vi vô dõng giả.
Trong câu này vi có nghĩa là làm như trong "hành vi" chứ không phải là DI vì Di có nghĩa là dời đi như vậy sẽ làm trái nghĩa của câu (Thấy điều nghĩa mà không bỏ đi...
:)thì không là anh hùng J/k).
Trong Lục Vân Tiên đoạn sau khi LVT cứu KNN có nói:
"Nhớ câu kiến ngãi bất vi,
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng..."
(Bạn có thể xem trong LVT)

Anh Vịt Trời nói đúng nghĩa của 2 chữ PHI va VÔ nhưng trong câu này người ta chỉ nói :
Kiến ngãi bất vi vô dõng giả
hoặc
Kiến ngãi bất vi phi hảo hớn hay phi anh hùng mà thôi.

Riêng về chữ Dũng và Dõng cũng cùng một nghỉa như nhau("Hữu Dũng vô mưu" hay "Hữu Dõng vô mưu" cũng thế)

Đây là một vài ý kiến nhỏ trong sự hiểu biết hạn hẹp cua CV, mong các bạn đóng góp thêm.

Chim Viet

04-02-2003, 09:44 PM

Originally posted by qcluu
Kính xin thành thật cảm ơn anh ChimViet rất nhiều về câu trả lời mạch lạc của anh cũng như sự đóng góp chân tình về mấy câu thơ trên cho đúng hơn....
Kính,
qcluu
Không có chi anh QCLuu,chỉ là trao đổi nhau thôi mà,CV cũng học được nhiều điều nơi những cái posts của anh.

Chim Việt.

qcluu

04-02-2003, 09:47 PM

Cám ơn anh CV đã nói rõ về câu trên.... Có dịp qcluu sẽ post thêm mấy câu khác và mong sự đóng góp thêm của quí ACẸ để học hỏi thêm...

Chim Viet

04-02-2003, 10:10 PM

Originally posted by Vit troi
hai câu này VT thường thấy trong một vài tờ báo ở VN ngày xưa
gọi nôm na là" mây chó "quí vị trong này có cao kiến gì cho thực sự ý nghĩa của nó.

Thiên thượng phù vân như bạch y
Tu du hốt biến vi thương cẩu.

Thân gởi anh VT,
CV xin có chút ý kiến:
Ngày trước làng báo ta thường có mục "Bức Tranh Vân Cẩu" để nói lên những sự đổi thay trong cuộc sống ,trong tình đời
Giải theo nghĩa trắng là "bức tranh mây chó". Hai chữ Vân Cẩu xuất xứ từ hai câu thơ của Đỗ Phủ như sau:
"Thiên thượng phù vân như bạch y,
Tu du hốt biến vi thương cẩu.
có nghĩa: mây nổi trên trời như áo trắng, bỗng chốc biến đổi thành chó xanh. Ý bảo rằng cuộc đời biến đổi thất thường,lên voi,xuống chó mấy hồi nào ai biết.

Trong Quan Âm Thị Kính có câu:
"Phù vân một đóa bay đi,
Khi thì áo trắng, lúc thì muông đen."

Vài lượm lặt trên sách vở,mong vừa lòng các bạn.:)

CV chỉ nói theo những gì đã được đọc đây đó chứ không hề có ý nói ai đúng sai,mong các bạn thông cảm và mong rằng chúng ta sẽ học hỏi nhau trên tình thần thân ái hoà nhã,nếu trên vấn đề tế nhị CV có làm buồn lòng ai thì CV xin được xin lỗi trước.

Chim Viet

04-02-2003, 10:21 PM

Originally posted by Vit troi
dủng là chử đọc trại đi của chử dỏng chử nho không thể dịch xát nghĩa được tùy theo câu nếu dịch từng chử một đôi khi mất đi ý nghĩa thâm thuỳ của cổ nhân. cũ như câu

quân bất kiến hoàng hà chi vị thuỷ
thiên thượng lai đáo hải bất phục hồi.

nếu dịch từng chừ một :
nhà ngưoi há chẳng thấy nước sông hoàng hà từ trên trời rơi xuống chảy ra biển không quay trở lại không cò ỳ nghĩ gì cả. còn như

,

Anh VT ới ời...
Hai câu thơ trên anh đã viết thiếu mấy chữ rồi,CV xin phép thêm vào nhé.

Quân bất kiến
Hoàng hà chi thủy thiên thượng lai,
Bôn lưu đáo hải bất phục hồi.

Có nghĩa là:
Thấy chăng ai
Nước sông Hoàng xuống tự trời kia,
Chảy mau ra biển, chẳng quay về.

Mấy câu này trích trong bài
Tương Tiến Tửu của Lý Bạch đó.

Chúc anh vui.

qcluu

04-02-2003, 10:29 PM

Chă‘c trong qui’ anh chị co’ nghe qua chuyện La Thành xử trảm Đơn Hùng Ti’n (sp???). Trong bài tân cổ kể lại đại ca Trần Thu’c Bảo (sp ???) từ biên cương nghe tin La Thành (tam ca) đem Đơn Hùng Ti’n (nhị ca) ra hành huyê’t, TTB mơ’i cưởi ngựa về và ha’t bài tân cổ. Trong bài tân cổ đo’ co’ no’i đê’n hai câu nho:

Tiền đồng tịch kim bằng cộng lạc
Hậu lâm nguy bâ’t kiê’n đệ huynh

Qcluu chỉ hiểu mập mờ về hai câu này thôị Cũng chính vì không hiểu rõ nghĩa, và nghe rồi che’p lại nên không tra’nh khỏi những lỗi chi’nh tả bình thường trong hai câu trên. Xin qui’ ACE đo’ng go’p giải thích hoặc sửa sai vê hai câu trên để mình cùng học hỏi !!!

qcluu xin cám ơn trước.

Chim Viet

04-02-2003, 11:05 PM

Originally posted by qcluu

Tiền đồng tịch kim bằng cộng lạc
Hậu lâm nguy bâ’t kiê’n đệ huynh

To anh QL,
CV không nghe nhiều cải lương nhưng có biết tích La Thành trảm
Đơn Hùng Tín trong truyện "Thuyết Đường"nên nghĩ rằng anh đã nhớ đúng,2 câu này có nghĩa là :
Trước nằm chung chiếu bạn bè cùng nhau chung vui.
Sau lâm nguy không thấy anh em nữa.

CV xin tạm dich qua văn vần:

Trước nằm chung chiếu chia vui.
Bây giờ nguy khó hết rồi anh em.

Mong anh vui.:) .Mong đóng góp thêm của các bạn.
CV

qcluu

04-03-2003, 06:13 AM

Cám ơn anh CV đã giải thích giùm và sửa lại giùm qcluu Đơn Hùn Tín... qcluu xin được edit cái post lại, chứ không thấy kỳ lắm :D... Đúng đó anh, bài tân cổ lấy từ tích La Thành trảm Đơn Hùn Tín... Dzị anh cũng biết nhiều điển tích xưa quá hén ... Lâu lâu tụi này lai rai hay đem tích này ra đàm đạo cho vui tại vì trong đó có câu "Giết kẻ thù chứ giết bạn đành sao" :)

Tudoi

04-03-2003, 11:00 AM

Cám ơn Chim Viet nghe
Chim Viet đừng ngại, chúng ta ở đây là học hỏi lẫn nhau. Không có gì buồn lòng hay tự ái gì đâu nếu người khác biết hơn mình mà giải nghĩa được rõ thêm những điều hay.

Chim Viet

04-06-2003, 01:41 PM

Originally posted by Tudoi
Cám ơn Chim Viet nghe
Chim Viet đừng ngại, chúng ta ở đây là học hỏi lẫn nhau. Không có gì buồn lòng hay tự ái gì đâu nếu người khác biết hơn mình mà giải nghĩa được rõ thêm những điều hay.

Cám ơn anh Tudoi đã hiểu và thông cảm cho CV.
Chúc anh vui :)

Chim Việt.

Chim Viet

04-06-2003, 01:50 PM

Originally posted by qcluu
Cám ơn anh CV đã giải thích giùm và sửa lại giùm qcluu Đơn Hùn Tín... qcluu xin được edit cái post lại, chứ không thấy kỳ lắm :D... Đúng đó anh, bài tân cổ lấy từ tích La Thành trảm Đơn Hùn Tín... Dzị anh cũng biết nhiều điển tích xưa quá hén ... Lâu lâu tụi này lai rai hay đem tích này ra đàm đạo cho vui tại vì trong đó có câu "Giết kẻ thù chứ giết bạn đành sao" :)

Hầy ,cái anh QL này thiệt,CV đã sửa rồi mà vẫn viết sai là Đơn Hùn... :D Tín.
Anh cũng khoái lai rai quá hả,mong có dịp cụng ly cùng nhau để nói lại những chuyện xưa ,tích cũ.
"Giết kẻ thù chứ giết bạn đành sao"câu này hay thật,có phải Tần Thúc Bảo nói trong cải lương không?(Tần chứ không phải Trần đâu anh QL.

Have a nice day,QCLuu :p

Chim Việt.

BungRieu

04-06-2003, 03:54 PM

Công nhận Anh (Chú ?) Chim việt hay chữ Nho quá ...
dzị là VCB lại có thêm 1 ông đồ Nho nữa rồi ... hay quá ...
Hy vọng sẽ học được nhiều điều của Anh .... :flower:

qcluu

04-06-2003, 05:34 PM

Originally posted by Chim Viet
Hầy ,cái anh QL này thiệt,CV đã sửa rồi mà vẫn viết sai là Đơn Hùn... :D Tín.
Anh cũng khoái lai rai quá hả,mong có dịp cụng ly cùng nhau để nói lại những chuyện xưa ,tích cũ.
"Giết kẻ thù chứ giết bạn đành sao"câu này hay thật,có phải Tần Thúc Bảo nói trong cải lương không?(Tần chứ không phải Trần đâu anh QL.

Have a nice day,QCLuu :p

Chim Việt.

Ay da!!! :) ... Lại type lộn nữa rồi ... Đúng đó anh là Tần Thúc Bảo (qcluu tưởng ổng lai VN họ "Trần"!) nói trong cải lương đó anh trách La Thành tại sao đi giết nhị ca Đơn Hùng Tín (hy vọng là qcluu got it right this time!!!) ... Dạ, qcluu cũng mong có dịp gặp anh để anh em mình lai rai nói lại chuyện xưa, tích cũ anh há ... Qcluu nhiều lúc lai rai với mấy người bạn cũng hay bàn về Tam Quốc Chí (với kiến thức hẹp hòi của QCLuu). Chắc anh cũng biết về TQC mà hén ?...

Anh CV ở đâu vậy ? Có ở gần vùng MD/DC/VA hong? Nếu có thì qcluu kính mời anh cùng chung vui tụi này trong cuộc họp mặt sắp tới (chưa rõ ngày!!!)?

Mong có thêm cơ hội để học hỏi ở anh nhiều hơn !!!

Kính,
qcluu

Chim Viet

04-06-2003, 07:43 PM

Originally posted by qcluu

Anh CV ở đâu vậy ? Có ở gần vùng MD/DC/VA hong? Nếu có thì qcluu kính mời anh cùng chung vui tụi này trong cuộc họp mặt sắp tới (chưa rõ ngày!!!)?

Mong có thêm cơ hội để học hỏi ở anh nhiều hơn !!!

Kính,
qcluu

Cám ơn QCLuu (xin được gọi tên cho thân mật) nhưng tiếc là chúng ta Đông ,Tây chắc khó gặp nhau rồi.(CV đang ở CA.)Thôi thì đành uống chung trong VCB vậy.

Ráng tìm một người nữa cho đủ Lưu,Quan ,Trương đi QL (j/k)nói thế chứ "Tứ hải giai huynh đệ"mà ,càng đông càng vui.

Chim Việt.

Chim Viet

04-06-2003, 07:52 PM

Originally posted by BungRieu
Công nhận Anh (Chú ?) Chim việt hay chữ Nho quá ...
dzị là VCB lại có thêm 1 ông đồ Nho nữa rồi ... hay quá ...
Hy vọng sẽ học được nhiều điều của Anh .... :flower:

Cám ơn BR,
Anh chỉ xin được khen gọn một câu là BungRiêu còn trẻ mà Giỏi quá xá.Khâm phục sự chịu khó học hỏi của BR.:flower: :flower:

Chim Việt.

qcluu

04-06-2003, 08:00 PM

Originally posted by Chim Viet
Cám ơn QCLuu (xin được gọi tên cho thân mật) nhưng tiếc là chúng ta Đông ,Tây chắc khó gặp nhau rồị(CV đang ở CẠ)Thôi thì đành uống chung trong VCB vậỵ

Ráng tìm một người nữa cho đủ Lưu,Quan ,Trương đi QL (j/k)nói thế chứ "Tứ hải giai huynh đệ"mà ,càng đông càng vuị

Chim Việt.

Hong sao đâu anh! Anh gọi QCLuu bằng tên hong sao hết ... Dzị Qcluu xin phép gọi bằng "anh" nhả Nếu QCLuu xin phép được đoán thì chắc là anh lớn tuổi hơn QCLuu :) ... Ho Qcluu là Luu (con cháu mấy chục đời của Lưu Bị chắc ???) Dzị anh là Quan hay là Trương ? :) Ụa bộ anh hong có turn on PM hay sao mà qcluu hong có PM cho anh CV được ... CA mà anh ở thành pho nào dzị? Tháng năm này QCLuu sẽ quan CA đám cưới người bà con ở San Diego và sẽ ghé qua Santa Anạ Nếu anh ở gần đó, hy vọng mình có cơ hội gặp ... "Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ " mà há anh :)

Chim Viet

04-06-2003, 08:30 PM

To QCLuu,
Hì hì,QL khôn quá ,chưa chi đã nhận mình họ Lưu rồi,bộ muốn làm anh Hai hay sao đây:),nhưng hy vọng không phải tên Manh chứ hả? :D (J/k)
CV ở Fountain Valley,CA.,gần Westminster là thủ đô của người Việt tỵ nạn đó QCLuu,hy vọng sẽ có ngày gặp nhau.
Hiện tại CV ít có thời gian để lên net nên không turn on PM vì sợ khi người khác PM cho mình mà mình không có time để đọc người gởi sẽ buồn lòng vì hiểu lầm là mình không muốn đọc thư của họ.
QCLuu cũng rành CA quá há :) ,biết cả Santa Ana nữa,còn QL ở đâu vậy,chắc cũng khác CV 2,3 giờ.

Chim Việt.

qcluu

04-06-2003, 08:42 PM

Originally posted by Chim Viet
To QCLuu,
Hì hì,QL khôn quá ,chưa chi đã nhận mình họ Lưu rồi,bộ muốn làm anh Hai hay sao đây:),nhưng hy vọng không phải tên Manh chứ hả? :D (J/k)

:) Anh CV cũng vui tính quá :) Họ Lưu thiệt mà :) .... Nhưng mà chắc là tên Bù hay tên Manh quá :) ... Lúc xưa đi học thì "được" bạn bè cho thêm cái tên "Manh", nhưng sao khi "thất học" rồi thì ít gặp bạn bè (chưa nói là xa cách một số) nên cái tên "Manh" cũng đi vào quá khứ luôn... Nay anh CV nhắc, gợi lại kỷ niệm đi học của qcluu :)

CV ở Fountain Valley,CẠ,gần Westminster là thủ đô của người Việt tỵ nạn đó QCLuu,hy vọng sẽ có ngày gặp nhaụ
Hiện tại CV ít có thời gian để lên net nên không turn on PM vì sợ khi người khác PM cho mình mà mình không có time để đọc người gởi sẽ buồn lòng vì hiểu lầm là mình không muốn đọc thư của họ.
QCLuu cũng rành CA quá há :) ,biết cả Santa Ana nữa,còn QL ở đâu vậy,chắc cũng khác CV 2,3 giờ.

Chim Việt.

Oh Hong có turn on cái PM cũng hong sao đâu anh... Tại đây là cái thread về "Nho" mà mình nói chuyện riêng tư hong biết có sao hong đó mà ... QCLuu có qua CA mấy lần, tại QCluu có thằng bạn rất thân (lúc xưa vượt biên chung) ở Ceritos (chắc anh biết vùng này).... Mỗi năm tụi này hay reunion 1 lần ở CA hay là ở Las Vegas!!! Và cũng có ông cậu ở San Diego, nên cũng biết Santa Ana và San Diego chút chút :)
QCLuu đang ở VA, khác bên anh chắc là 3 giờ :) ...