Dòng họ nhà Nguyễn

[Minh Tri]

MBY có thắc mắc muốn hỏi các bạn là vì sao Việt Nam mình lại có nhiều người họ Nguyễn quá vậy? Có phải nó bắt nguồn từ hồi xa xưa nào đó và vì một lý do nào đó? Cám ơn các bạn.

[cis]

:D :D :D

I wonder too, my last name is Nguyen too :D :D

[BangHuu]

Thân chào MyBabyYou.
BH cũng họ Nguyễn đây,chẳng biết có bà con với bạn và Cis không nữa:p
Đây là bài viết của cụ Dã lan Nguyễn Đức Dụ :

- Họ các triều đại: Ða số người Việt mang một họ trong số 16 dòng họ đã từng cai trị lẫy lừng trong lịch sử. Theo thứ tự niên đại, đó là những họ Thục, Trưng, Triệu, Mai, Khúc, Lý, Phùng, Kiều, Ngô, Ðinh, Lê, Trần, Hồ, Mạc, Trịnh và Nguyễn. Hoặc họ là con cháu thật sự của những dòng họ kể trên, hoặc họ xử dụng như mượn họ hoặc bị bắt buộc mang những họ đó nhưng khác họ thật.
Có gia đình tự ý đổi lấy họ đương triều để chứng tỏ sự trung thành. Có người do nhà vua ban cho như Nguyễn Trãi có lúc đổi tên là Lê Trãi theo họ nhà vua. Một số khác bị bắt buộc phải đổi họ của triều đại vừa bị lật đổ để lấy họ đương triều để chứng giám lòng trung thành với triều đại mới. Trong nhiều trường hợp, triều đình bó buộc dân gian bỏ họ gốc để lấy quốc tính để tránh những nhóm phản động có ý lật đổ triều đình hay làm loạn đưa người họ triều triều đại vừa bị lật đổ vào cho có lý do chính trị (ý trời, "thuận thiên").Nhà Nguyễn thời Gia Long và Minh Mạng đã bắt những người họ Lê đổi họ thành Nguyễn chỉ vì thời đó những kẻ cầm đầu những phong trào phản động mang họ Lê: Lệ Riêng họ Nguyễn, còn là họ triều đại quân chủ cuối cùng, có thêm một lý do khác khiến họ này trở nên thông dụng nhưng lại khó hiểu dưới mắt người Tây phương. Ðời Trần Thái-Tông (1232), sau khi đã đoạt ngôi nhà Lý, Trần Thủ Ðộ lấy lý do tổ nhà Trần tên Lý, đã bắt tất cả những người họ Lý là họ dòng vua vừa bị hoán vị, lẩn dân gian, phải đổi làm họ Nguyễn ; tuy nhiên ý đồ thật sự là khai tử dòng vua Lý để sẽ không còn ai nhớ đến dòng họ Lý nữa.
Ngoài ra, có người cải đổi tên họ vì trốn sưu thuế, trốn lính hoặc bất đắc dĩ phải đổi lấy họ đương triều vì ông cha bị tội hình như "tru di tam tộc" - cũng là lý do tại sao ngày xưa khi đi thí phải khai họ ba đời. Có người đổi họ vì một lý do riêng tư khác. Như Hàn Thuyên vốn họ Nguyễn, được vua Trần ban cho họ Hàn vì ông làm bài văn ném xuống sông khiến cá sấu bỏ đi, như chuyện Hàn Dũ bên Trung Hoa trước đó. Và vì Hàn Thuyên hay làm thơ phú bằng quốc âm nên về sau các nhà văn học sử có khi gọi thơ văn chữ Nôm là thơ văn "Hàn luật". Hoặc như Hồ Quý Ly tổ tiên gốc người Chiết Giang (Trung Hoa) sang nước ta định cư, đến tổ tiên đời thứ tư là Hồ Liêm làm con nuôi nhà họ Lê nên đổi lấy họ Lê. Nhưng khi Hồ Quý Ly dấy nghiệp, ông lấy lại họ Hồ và đặt cả quốc hiệu là Ðại Ngu vì ông nhận làn dòng dõi nhà Ngu.
Hoặc vì kiên tên húy của vua chúa, nhiều người phải đổi họ, như ông trạng Hoàng Nghĩa Phú (1511), tổ tiên vì kiêng tên vua Lý mà đổi ra họ Trịnh, rồi lại phải đổi ra họ Trần; đến đời Trần Khắc Minh mới đổi lấy lại họ Hoàng. Vua Quang Trung Nguyễn Huệ vốn họ Hồ và dòng dõi Hồ Quý Ly, sau lấy họ mẹ là Nguyễn. Cùng trường hợp với Nguyễn Quang Bích là cháu đời thứ hai của Ngô Quyền.

BH mong giải đáp được phần nào thắc mắc của MBY:)

Còn đây là vài nét về tác giả của bài viết trên:

Là trưởng tộc của dòng họ Nguyễn Ðức (gốc làng Thượng Cốc, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương) từ hơn 40 năm nay (bắt đầu từ năm 1961) cụ Dã Lan Nguyễn Ðức Dụ chuyên tâm vào lĩnh vực nghiên cứu gia phả, bắt đầu từ công trình Nguyễn tộc thế phả của chính dòng họ mình, sau đó là hai công trình gây được tiếng vang lớn: Gia phả khảo luận và thực hành (Giải thưởng Văn học nghệ thuật miền Nam 1969) và Một lối chép gia phả thật đơn giản (1974) - 2 cuốn sách này được tái bản nhiều lần và đã đưa tên tuổi của cụ Dã Lan Nguyễn Ðức Dụ vào cuốn Nhân vật Việt Nam 1973 và Who's who in Vietnam 1974. Từ đó, cụ Dã Lan Nguyễn Ðức Dụ được nhìn nhận như là người khai mở ngành gia phả học Việt Nam.
Cụ Dã Lan tên thật là Nguyễn Ðức Thu sinh ngày 6-9-1919 tại Thượng Cốc. Ðầu thập niên 1940 vào miền Nam làm thư ký ở Sở Máy bay Biên Hòa, rồi làm quản thủ thư viện Ðại học Kiến trúc Sài Gòn - chính trong thời gian này, cụ bắt tay vào việc nghiên cứu gia phả. Sau những công trình nói trên, cụ còn lần lượt giới thiệu bộ sách Dõi theo tông tích người xưa (nhiều tập) và Lược khảo phổ trạng các nhà văn - một công trình được cụ đầu tư từ năm 1974.
Công việc của cụ hết sức lặng thầm, thế nhưng lại gây được tiếng vang rất lớn cho tới nay đã có khoảng 30 cơ quan văn hóa trên thế giới có lưu trữ những công trình của cụ (trong đó có cả thư viện Trường Ðại học Oxford), Tổ chức Gia phả học quốc tế và Viện Ðại học Brigham Young (Mỹ) cũng đã đến tận nhà riêng của cụ để bàn luận về việc nghiên cứu gia phả. Giáo sư Richard C.Beals Viện Ðại học Brigham Young đã phát biểu: "Tôi đã được xem nhiều tài liệu gia phả học trên thế giới nhưng có thể nói những tài liệu biên khảo của Dã Lan Nguyễn Ðức Dụ là xuất sắc nhất!".
Khởi đầu từ dòng họ của chính mình, đến nay cụ đã truy cứu đến tận gốc của hơn 60 dòng họ trên đất nước Việt Nam, trong đó có những dòng họ nổi tiếng: Hồ (Quý Ly, Xuân Hương...), Ngô (Ngô Quyền, Ngô Tuấn - Lý Thường Kiệt, Ngô Văn Sở, Ngô gia văn phái, Ngô Thị Ngọc Dao...), Phan Thanh Giản, Ðoàn Thị Ðiểm, Nguyễn Thiện Thuật...
Trong lời giới thiệu cuối Dõi tìm tông tích người xưa, giáo sư Mạc Ðường viết: "Cho tới nay, có lẽ cả nước mới có một cụ Dã Lan Nguyễn Ðức Dụ đã dành hàng chục năm trời cho sự nghiệp gia phả học Việt Nam...".
Nhưng nay "nhân tố duy nhất" ấy đã vĩnh biệt chúng ta vào lúc 1 giờ 45 phút ngày 3-5-2002, để lại nỗi thương tiếc khôn cùng và một nỗi băn khoăn: sau cụ, biết còn ai đam mê dõi tìm tông tích người xưa?

[Minh Tri]

Cám ơn anh Bằng Hữu đã giải thích thắc mắc của MBY và có lẻ cũng của các bạn khác. Hồi đó học sử thì MBY chỉ nhớ có thầy cô nào đó nói rằng "Ngô, Đinh, Tiền-Lê, Lý, Trần, Hậu-Lê" khi nói về đời Vua bên Việt Nam, chứ lại không nghe nói gì về nhà Nguyễn cả.

[TuViLang]

ca'm o*n anh BH, co' 1 tha('c ma('c sau dây miu muô'n du*o*.c ho?i anh, theo anh nê'u
Originally posted by BangHuu
Như Hàn Thuyên vốn họ Nguyễn, được vua Trần ban cho họ Hàn vì ông làm bài văn ném xuống sông khiến cá sấu bỏ đi


nhu* vâ.y là tho* cu?a ông Hàn Huyen hay wa' nên ca' sâ'u bo? di, nê'u ca' sâ'u biê't thu*o*?ng thu*'c du*o*.c tho* thì co' le~ mâ'y con ca' sâ'u do' ho*n ha(?n 95% dân sô' tho*ì do', hi' hi'

[BangHuu]

Originally posted by TuViLang
ca'm o*n anh BH, co' 1 tha('c ma('c sau dây miu muô'n du*o*.c ho?i anh, theo anh nê'u:
Originally posted by BangHuu
Như Hàn Thuyên vốn họ Nguyễn, được vua Trần ban cho họ Hàn vì ông làm bài văn ném xuống sông khiến cá sấu bỏ đi
nhu* vâ.y là tho* cu?a ông Hàn Huyen hay wa' nên ca' sâ'u bo? di, nê'u ca' sâ'u biê't thu*o*?ng thu*'c du*o*.c tho* thì co' le~ mâ'y con ca' sâ'u do' ho*n ha(?n 95% dân sô' tho*ì do', hi' hi'
Miu thắc mắc gì mà cắc cớ vậy:) ,làm sao anh trả lời được.
Trước hết, đây không phải là "theo anh"vì bài viết này không phải của anh ,tác giả là người mà anh đã nêu trước khi vào bài
Đây là bài viết của cụ Dã lan Nguyễn Đức Dụ .
Anh vì muốn tôn trọng tác giả nên đễ nguyên bài viết đễ mọi người cùng đọc mà thôi.
Trước khi Miu đặt thắc mắc ,anh chẳng để ý đến vấn đề này nên bây giờ cũng chẳng biết sao mà trả lời :D nhưng theo anh nghĩ trong lịch sử cũng như trong văn học có nhiều giai thoại và huyền thoại mà xét theo khía cạnh khoa học ngày nay không hợp lý và không giải thích được thí dụ như chuyện Phù Đổng Thiên Vương,Sơn tinh Thuỷ Tinh ,Chuyện Nỏ Thần...và còn nhiều chuyện khác nữa...vì vậy có lẽ chuyện ông Hàn Thuyên viết thơ đuổi cá sấu cũng như ông Hàn Dũ bên Tàu cũng chỉ là những "Tương truyền.." hoặc "giai thoại" mà thôi .
Cũng có thể ông HT đã vẽ vào đó những con rồng rắn dữ tợn hay vẽ vài ông Dundy mặt mày hung dữ nên cá sấu thấy mà bỏ đi nơi khác chăng.(J/k)
Anh chỉ biết vậy thôi ,hỏi nữa là BH bí lù luôn đó.
Chúc Miu luôn dzui dzẻ (công nhận Miu chịu đọc kỹ thiệt,hèn gì phê Tam Quốc Chí hay quá chừng :flower: "

[TuViLang]

hihihi
em khoa'i fa' mà, mâ'y chuyê.n viê't so*' thâ?y xuô'ng song em co' do.c qua, nhu*ng hôì nho? do.c qua thi bie't vâ.y, lo*'n lên nghi~ la.i thay ma('c cuoi nên sa(?n anh viê't ra miu cho.c anh luon a'

[mp3listener]

How about Trịnh Nguyễn phân tranh. Tôi nghe nói nhiều người đổi sang họ Nguyễn trong giai đoạn phân tranh này.

[lost-dude]

Originally posted by mp3listener
How about Trịnh Nguyễn phân tranh. Tôi nghe nói nhiều người đổi sang họ Nguyễn trong giai đoạn phân tranh này.

A lot of people change their surnames for political reasons/purposes. I'm sure many people did change their surname to Nguyễn and Trịnh during the Trinh-Nguyen Feud Era. But the number is not very great, however.


Thanks for the very informative and educational post, Bro BangHuu. :) :)